Aktuelles PDF gibt's auch hier: https://flavigny.de/lecture/pdf/analysis2 zum bequemeren Lesen.
Du kan inte välja fler än 25 ämnen Ämnen måste starta med en bokstav eller siffra, kan innehålla bindestreck ('-') och vara max 35 tecken långa.

429 lines
20KB

  1. \documentclass{lecture}
  2. \begin{document}
  3. \section{Globale Stabilität}
  4. \begin{definition}[Exponentielle Stabilität]s
  5. Sei $y(t)$ die globale Lösung einer AWA. $y(t)$ heißt \underline{exponentiell stabil}, falls Konstanten $\delta, \alpha, A > 0$ sodass $\forall t_{*} \geq t_{0}$ und $\forall w_{*} \in \R^{n}$ mit $\norm{w_{*}} < \delta$ die gestörte AWA
  6. \[
  7. v'(t) = f\left(t,v(t)\right), \ \ \ t \geq t_{*}, \ \ \ v(t_{*}) = y(t_{*}) + w_{*}
  8. \]
  9. eine globale Lösung $v(t)$ hat, für welche gilt:
  10. \[
  11. \norm{v(t) -y(t)} \leq Ae^{-\alpha (t-t_{*})} \norm{w_{*}}, \ \ \ t \geq t_{*}.
  12. \]
  13. \end{definition}
  14. \begin{definition}[Monotone AWA]
  15. Die Funktion $f(t,x)$ heißt \underline{stark monoton} falls ein $\lambda > 0$ existiert, sodass für alle $(t,x), (t,y) \in D$ gilt:
  16. \[
  17. -\left( f(t,x) - f(t,y), x-y \right) \geq \lambda \norm{x-y}^{2}
  18. \]
  19. \end{definition}
  20. \begin{satz}[Globaler Stabilitätssatz]
  21. Sei $f(t,x)$ einer AWA stetig, lokal Lipschitz-stetig bezüglich $x$ und stark monoton. Dann sind alle Lösungen des AWA global und exponentiell stabil, mit $\delta$ beliebig und $\alpha = A = 1$. \\
  22. Zusatz: gilt $\sup_{t \geq t_{0}} \norm{f(t,0)} < \infty$, dann sind alle Lösungen gleichmäßig beschränkt.
  23. \label{satz:global-stabil}
  24. \end{satz}
  25. \begin{proof}
  26. \begin{enumerate}[1)]
  27. \item Die Lösungen des AWA
  28. \[
  29. y'(t) = f(t,y(t)), \ \ \ t \geq t_{0}, \ \ \ y(t_{0}) = y_{0},
  30. \]
  31. und des gestörten AWA
  32. \[
  33. v'(t) = f(t,v(t)), \ \ \ t \geq t_{*} \geq t_{0}, \ \ \ v(t_{*}) = y(t_{*}) + w_{*}
  34. \]
  35. existieren global und sind eindeutig. \\
  36. Da $f$ Lipschitz-stetig ist gilt:
  37. \begin{salign*}
  38. \norm{f(t,x)} \leq \norm{f(t,x) - f(t,0)} + \norm{f(t,0)} \leq L\norm{x} + \norm{f(t,0)}.
  39. \end{salign*}
  40. Für die Lösung $y(t)$ gilt:
  41. \begin{salign*}
  42. y(t) &= y_{0} + \int_{t_{0}}^{t} f(s,y(s)) \d{s}
  43. \intertext{und damit}
  44. \norm{y(t)} &\leq \norm{y_{0}} + \int_{t_{0}}^{t} \norm{f(s,y(s))} \d{s} \\
  45. &\leq \norm{y_{0}} + \int_{t_{0}}^{t} L \norm{y(s)} \d{s} + \int_{t_{0}}^{t} \norm{f(s,0)} \d{s}
  46. \intertext{$\norm{f(s,0)}$ stetig auf $[t,t_{0}]$, also gleichmäßig beschränkt, d.h. es existiert ein $M_{t} > 0$ sodass für alle $s \in [t_{0},t]$ gilt $\norm{f(s,0)} \leq M_{t}$ und damit:}
  47. &\leq L \int_{t_{0}}^{t} \norm{y(s)} \d{s} + \norm{y_{0}} + M_{t}\left| t-t_{0}\right|
  48. \end{salign*}
  49. Mit dem Lemma von Gronwall für $w(t) = \norm{y(t)}$ folgt:
  50. \[
  51. \norm{y(t)} \leq e^{L(t-t_{0})} \left( \norm{y_{0}} + M_{t}\left| t-t_{0}\right| \right).
  52. \]
  53. Somit liefern der Satz von Peano und der Fortsetzungssatz, dass $y(t)$ auf dem maximalen Existenzintervall $I_{\max} = [t_{0},t_{\max})$ existiert, wobei entweder $t_{\max} = \infty$ gilt, oder $t_{\max} < \infty$ mit $\max_{[t_{0},t]} \norm{y(t)} \oldstackrel{t \to \infty}{\longrightarrow} \infty $. \\
  54. Wir führen $t_{\max} < \infty$ mit $\max_{[t_{0},t]} \norm{y(t)} \oldstackrel{t \to \infty}{\longrightarrow} \infty $ zum Widerspruch. Bereits gezeigt wurde, dass gilt:
  55. \begin{salign*}
  56. \norm{y(t)} &\leq e^{L(t-t_{0})}\left( \norm{y_{0}} + M_{t}\left| t-t_{0} \right| \right) \leq e^{L(t_{\max}-t_{0})} \left( \norm{y_{0}} + M_{t_{\max}}\left| t_{\max} -t_{0} \right| \right)
  57. \end{salign*}
  58. Also ist $\norm{y(t)}$ beschränkt für $t \to t_{\max}$. Dies ist ein Widerspruch, also gilt bereits $t_{\max} = \infty$. Damit existiert $y(t)$ für $t \in [t_{0},\infty)$.
  59. \item $y(t)$ ist exponentiell stabil. Dafür gilt es zu zeigen, dass für $t\geq t_{*}$:
  60. \[
  61. \norm{v(t) - y(t)} \leq e^{-\lambda(t-t_{*})}\norm{w_{*}}.
  62. \]
  63. Sei $w(t) \coloneqq v(t) - y(t)$. Dann gilt:
  64. \begin{align*}
  65. &\frac{\d{}}{\d{t}} w(t) = 2\left(w'(t),w(t)\right)= 2 \left(f(t,v(t))-f(t,y(t)), v(t) - y(t) \right)
  66. \intertext{und da $f$ stark monoton ist, folgt:}
  67. &\frac{\d{}}{\d{t}} \norm{w(t)}^{2} \leq -2\lambda \norm{w(t)}^{2} \ \ \ \ \ \implies \ \ \ \ \ \frac{\d{}}{\d{t}} \norm{w(t)}^{2} +2\lambda \norm{w(t)}^{2} \leq 0.
  68. \end{align*}
  69. Ferner gilt:
  70. \begin{align*}
  71. \frac{\d{}}{\d{t}} e^{2\lambda (t-t_{*})} \norm{w(t)}^{2} = \underbrace{e^{2\lambda (t-t_{*})}}_{> 0} \underbrace{\left( \frac{\d{}}{\d{t}}\norm{w(t)}^{2} + 2\lambda\norm{w(t)}^{2} \right)}_{\leq 0} \leq 0
  72. \end{align*}
  73. Woraus wir folgern:
  74. \begin{salign*}
  75. & \int_{t_{*}}^{t} \frac{\d{}}{\d{s}} \left( e^{2\lambda(s-t_{*})}\norm{w(s)}^{2} \right) \d{s} = e^{2\lambda(t-t_{*})}\norm{w(t)}^{2} - \norm{w(t_{*})}^{2} \leq 0 \\
  76. \implies \ & \norm{w(t)}^{2} \leq e^{-2\lambda(t-t_{*})}\norm{w(t)}^{2} \\
  77. \implies \ & \norm{w(t)} \ \leq e^{-\lambda(t-t_{*})}\norm{w(t^{*})} \\
  78. \implies \ & \norm{v(t) - y(t)} \leq e^{-\lambda(t-t_{*})}\norm{w_{*}}.
  79. \end{salign*}
  80. \item $y(t)$ ist gleichmäßig beschränkt falls $\sup_{t \geq t_{0}} \norm{f(t,0)} < \infty$. Denn: \\
  81. Es gilt:
  82. \[
  83. y'(t) = f(t,y(t)) \ \ \ \ \ \implies \ \ \ \ \ y'(t) - f(t,y(t)) + f(t,0) = f(t,0).
  84. \]
  85. Womit wir erhalten:
  86. \[
  87. \left(y(t), y'(t)\right) - \left(f(t,y(t)) - f(t,0), y(t) - 0\right) = \left(f(t,0),y(t)\right).
  88. \]
  89. Wegen Monotonie gilt:
  90. \[
  91. \left(y(t), y'(t)\right) = \frac{1}{2}\frac{\d{}}{\d{t}} \norm{y(t)}^{2} + \left(f(t,y(t)) - f(t,0), y(t)\right) \leq -\lambda\norm{y(t)}^{2}.
  92. \]
  93. Somit können wir folgern:
  94. \begin{salign*}
  95. \frac{1}{2} \cdot \frac{\d{}}{\d{t}} \norm{y(t)}^{2} + 2\lambda \norm{y(t)}^{2} &\leq \frac{1}{2} \cdot \frac{\d{}}{\d{t}} \norm{y(t)}^{2} - \left( f(t,y(t)) - f(t,0), y(t)\right)\\
  96. &= \left(f(t,0), y(t)\right) \oldstackrel{\text{CSU}}{\leq} \norm{f(t,0)}\cdot \norm{y(t)} \\
  97. &\leq \frac{1}{2\lambda} \norm{f(t,0)}^{2} + \frac{\lambda}{2} \norm{y(t)}^{2}
  98. \end{salign*}
  99. woraus folgt
  100. \begin{salign*}
  101. & \frac{1}{2} \cdot \frac{\d{}}{\d{t}} \norm{y(t)}^{2} + \lambda \norm{y(t)}^{2} - \frac{\lambda}{2} \norm{y(t)}^{2} \leq \frac{1}{2\lambda} \norm{f(t,0)}^{2} \\
  102. \implies \ \ & \frac{\d{}}{\d{t}} \norm{y(t)}^{2} + \lambda \norm{y(t)}^{2} \leq \frac{1}{\lambda} \norm{f(t,0)}^{2}.
  103. \end{salign*}
  104. Multiplikation mit $e^{\lambda(t-t_{0})}$ liefert:
  105. \begin{salign*}
  106. \frac{\d{}}{\d{t}} \left( e^{\lambda(t-t_{0})}\norm{y(t)}^{2}\right) = e^{\lambda(t-t_{0})} \left( \frac{\d{}}{\d{t}} \norm{y(t)}^{2} + \lambda \norm{y(t)}^{2} \right) \leq \frac{1}{\lambda} e^{\lambda(t-t_{0})}\norm{f(t,0)}^{2}
  107. \end{salign*}
  108. woraus folgt:
  109. \begin{salign*}
  110. \int_{t_{0}}^{t} \frac{\d{}}{\d{s}} \left( e^{\lambda(s-t_{0})}\norm{y(s)}^{2}\right) \d{s} = e^{\lambda(t-t_{0})}\norm{y(t)}^{2} - \norm{y(t_{0})}^{2} \leq \frac{1}{\lambda} \int_{t_{0}}^{t} e^{\lambda(s-t_{0})}\norm{f(s,0)}^{2}\d{s}
  111. \end{salign*}
  112. und ferner sogar
  113. \begin{salign*}
  114. \norm{y(t)}^{2} &\leq e^{-\lambda(t-t_{0})}\norm{y_{0}}^{2} + \frac{1}{\lambda} e^{-\lambda(t-t_{0})}\int_{t_{0}}^{t} e^{\lambda(s-t_{0})}\norm{f(s,0)}^{2}\d{s} \\
  115. &\leq e^{-\lambda(t-t_{0})}\norm{y_{0}}^{2} +\frac{1}{\lambda} \max_{s \in [t_{0},t]} \norm{f(s,0)}^{2}e^{-\lambda(t-t_{0})}\int_{t_{0}}^{t} e^{\lambda(s-t_{0})} \d{s}.
  116. \end{salign*}
  117. Wir halten fest:
  118. \begin{salign*}
  119. e^{-\lambda(t-t_{0})}\int_{t_{0}}^{t} e^{\lambda(s-t_{0})} \d{s} = e^{-\lambda(t-t_{0})}\left( \frac{1}{\lambda}e^{\lambda(t-t_{0})} -\frac{1}{\lambda}\right) \leq \frac{1}{\lambda}.
  120. \end{salign*}
  121. Somit können wir schließen:
  122. \begin{salign*}
  123. \norm{y(t)}^{2} \leq e^{-\lambda(t-t_{0})}\norm{y_{0}}^{2} + \frac{1}{\lambda^{2}} \max_{s \in [t_{0},t]} \norm{f(s,0)}^{2}
  124. \end{salign*}
  125. \end{enumerate}
  126. \end{proof}
  127. \section{Lineare Systeme von Differentialgleichungen}
  128. \begin{definition}[Lineare AWA]
  129. Sei $A(\cdot) \colon I \to \R^{n \times n}$ eine Matrixfunktion, sowie $b(\cdot) \colon I \to \R^{n}$ eine Vektorfunktion. Dann ist eine Lineares AWA der Form:
  130. \begin{salign*}
  131. y'(t) &= A(t)y + b(t), \ \ \ t\geq t_{0} \\
  132. y(t_{0}) &= y_{0}.
  133. \end{salign*}
  134. \end{definition}
  135. \begin{satz}[Lösung einer linearen AWA]
  136. Seien $A \colon [t_{0}, \infty) \to \R^{n \times n}$, $b \colon [t_{0}, \infty) \to \R^{n}$ stetig. Dann gilt:
  137. \begin{enumerate}[1)]
  138. \item Die lineare AWA besitzt eine eindeutige globale Lösung $y \colon [t_{0},\infty) \to \R^{n}$.
  139. \item Falls $A(\cdot)$ gleichmäßig negativ definit auf $[t_{0},\infty)$ ist und $b(\cdot)$ beschränkt ist, dann ist $y(t)$ beschränkt und exponentiell stabil.
  140. \end{enumerate}
  141. \label{satz:lineare-awa}
  142. \end{satz}
  143. \begin{proof}
  144. \begin{enumerate}[1)]
  145. \item Der Satz von Peano liefert die Existenz eines $T >0$ sodass eine lokale Lösung $y \colon [t_{0},t_{0}+T] \to \R^{n}$ der linearen AWA existieren, für welche gilt ($t \in [t_{0},t_{0}+\infty]$):
  146. \begin{salign*}
  147. & y(t) = y_{0} + \int_{t_{0}}^{t} \left( A(s)y(s) + b(s)\right) \d{s} \\
  148. \implies \ \ & \norm{y(t)} \leq \norm{y_{0}} + \int_{t_{0}}^{t} \left( \norm{A(s)}\cdot\norm{y(s)} + \norm{b(s)}\right) \d{s}.
  149. \end{salign*}
  150. Das Lemma von Gronwall für $w(t) = \norm{y(t)}$ liefert für $t \in [t_{0},t_{0}+T]$:
  151. \begin{salign*}
  152. \norm{y(t)} \leq \exp\left( \int_{t_{0}}^{t} \norm{A(s)} \d{s}\right)\left(\norm{y_{0}} + \int_{t_{0}}^{t}\norm{b(s)} \d{s} \right)
  153. \end{salign*}
  154. Also ist $\norm{y(t)}$ beschränkt durch ein $C(T, A(\cdot), b(\cdot)) > 0$. Nach Fortsetzungssatz ist der Graph von $y(t)$ fortsetzbar bis an den Rand von $D$. Damit existiert $y(t)$ für alle $t \geq t_{0}$. \\
  155. $f(t,x)$ ist Lipschitz-stetig bezüglich $x$. Denn:
  156. \begin{salign*}
  157. \norm{f(t,x) - f(t,y)} & = \norm{A(t)(x-y)} \leq \norm{A(t)}\cdot\norm{x-y}.
  158. \end{salign*}
  159. Damit folgt die Eindeutigkeitsaussage aus dem Satz von Picard-Lindelöf.
  160. \item Sei $A(t)$ negativ definit, dann existiert ein $\lambda > 0$ sodass:
  161. \begin{salign*}
  162. -\left(f(t,x) - f(t,y),(x-y)\right) = - \left(A(t)(x-y), (x-y)\right) \geq \lambda \norm{x-y}^{2}.
  163. \end{salign*}
  164. Sei $b(t)$ beschränkt, dann gilt $\sup_{t \in [t_{0},\infty)} \norm{f(t,0)} = \sup_{t \in [t_{0},\infty)} \norm{b(t)} < \infty$. Damit folgt nach Satz \ref{satz:global-stabil}, dass $y(t)$ beschränkt und exponentiell stabil ist.
  165. \end{enumerate}
  166. \end{proof}
  167. \begin{satz}[Homogene lineare Systeme]
  168. Ein homogenes lineares System von DGLs ist der Form
  169. \begin{equation}
  170. y'(t) = A(t)y(t). \label{eqq:homog-lin-syst}
  171. \end{equation}
  172. \begin{enumerate}[1)]
  173. \item Die Menge der Lösungen bildet einen Vektorraum $H$.
  174. \item Sei $\{y_{0}^{1},...,y_{0}^{n}\}$ eine Basis des $\R^{n}$. Seien $\{y^{1},...,y^{n}\}$ die Lösungen von AWA:
  175. \[
  176. (y^{i})' = A(t)y^{i}, \ \ \ y^{i}(t_{0}) = y_{0}^{i}, \ \ \ i\in \{1,...,n\}
  177. \]
  178. Dann ist $\{y^{1},...,y^{n}\}$ eine Basis von $H$ und es gilt $\dim(H) = n$.
  179. \item Sei $\{y^{1},...,y^{n}\}$ eine Basis des Lösungsraum $H$, dann ist $\{y^{1}(t),...,y^{n}(t)\}$ für $\forall t \geq t_{0}$ eine Basis des $\R^{n}$.
  180. \end{enumerate}
  181. \end{satz}
  182. \begin{proof}
  183. \begin{enumerate}[1)]
  184. \item Sei $H$ die Menge der Lösungen von (\ref{eqq:homog-lin-syst}). $H$ ist ein $\R$-VR, denn:
  185. \begin{itemize}
  186. \item Nullfunktion erfüllt $0'(t) = A(t)0(t)$, also $0 \in H$.
  187. \item Seien $\alpha, \beta \in \R$, $u,v \in H$, dann gilt:
  188. \[
  189. (\alpha u + \beta v)' = \alpha u' + \beta v' = \alpha A(t)u(t) + \beta A(t)v(t) = A(t)\left(\alpha u + \beta v\right).
  190. \]
  191. Also $\left(\alpha u + \beta v\right) \in H$.
  192. \end{itemize}
  193. \item Sei $\{y_{0}^{1},...,y_{0}^{n}\}$ eine Basis des $\R^{n}$. Seien $\{y^{1},...,y^{n}\}$ die eindeutigen Lösungen der AWAn (nach Satz \ref{satz:lineare-awa}). Seien $\alpha_{i} \in \R$, $i \in \{1,...,n\}$ sodass für $t \geq t_{0}$ gilt:
  194. \[
  195. \sum_{i=1}^{n} \alpha_{i} y^{i}(t) = 0.
  196. \]
  197. Für $t = t_{0}$ gilt dann $\sum_{i=1}^{n} \alpha_{i} y_{0}^{i} = 0$, da die $y_{0}^{i}$ linear unabhängig sind, folgt $\alpha_{i} = 0$ für alle $i \in \{1,...,n\}$. Daraus folgt, dass die $y^{i}(t)$ ($i \in \{1,...,n\}$) linear unabhängig sind, also bereits, dass die $y^{i}$ ($i \in \{1,...,n\}$) linear unabhängig sind. \\
  198. Da es höchstens $n$ linear unabhängige Anfangswerte gibt, sind nicht mehr als $n$ Funktionen aus $H$ linear abhängig, also $\dim(H) = n$.
  199. \item Analog zu 2).
  200. \end{enumerate}
  201. \end{proof}
  202. \begin{definition}
  203. Eine Basis $\{\varphi^{1},...,\varphi^{n}\}$ des Lösungsraums $H$ von $y'(t) = A(t)y(t)$ zu den Anfangswerten $\varphi^{i}(t_{0}) = e^{i}$ heißt \underline{Fundamentalsystem} des linearen Systems von DGLs. \\
  204. Die Matrix $\phi = \left[\varphi^{1},...,\varphi^{n} \right] $ der Spaltenvektoren $\varphi^{i}$ heißt \underline{Fundamentalmatrix} des linearen Systems von DGLs. \\
  205. Diese Matrix ist regulär und löst die AWA (komponentenweise):
  206. \[
  207. \phi'(t) = A(t)\phi(t), \ \ \ \ t \geq t_{0}, \ \ \ \ \phi(t_{0}) = I.
  208. \]
  209. \end{definition}
  210. \begin{satz}[Inhomogene lineare Systeme]
  211. Ein inhomogenes lineare System von DGLs ist der Form
  212. \[
  213. y'(t) = A(t))y(t) + b(t).
  214. \]
  215. Seien $A \colon [t_{0},\infty) \to \R^{n \times n}$, $b \colon [t_{0},\infty) \to \R^{n}$ stetig. Dann gilt:
  216. \begin{enumerate}[1)]
  217. \item Die partikuläre Lösung ist für $\text{const} \ c \in R^{n}$:
  218. \[
  219. y_{b}(t) = \phi(t) \left( \int_{t_{0}}^{t} \phi^{-1}(s)b(s) \d{s} + c \right).
  220. \]
  221. \item Alle Lösungen der inhomogenen Gleichung haben die Form:
  222. \[
  223. y(t) = y_{b}(t) + v(t)
  224. \]
  225. wobei $v \in H$ (Lösungsraum des assoziierten homogenen Systems).
  226. \item Gilt $c = y_{0}$, dann gilt $y_{b}(t_{0}) = y_{0}$.
  227. \end{enumerate}
  228. \end{satz}
  229. \begin{proof}
  230. \begin{enumerate}[1)]
  231. \item Sei $\psi \coloneqq \int_{t_{0}}^{t} \phi^{-1}(s)b(s) \d{s} + c$. Dann gilt für $t\geq t_{0}$: $\psi' = \phi^{-1}(t)b(t)$. Für $y_{b} = \phi\psi$ gilt dann:
  232. \[
  233. y_{b}' = \phi'\psi + \phi\psi' = A\phi\psi = \phi\phi^{-1}b = Ay_{b} + b.
  234. \]
  235. Also ist $y_{b}$ eine Lösung des inhomogenen Systems und gilt $c=y_{0}$, dann löst $y_{b}$ die AWA $y' = Ay + b$, $y(t_{0}) = y_{0}$. Daraus folgt 1) und 3).
  236. \item Sei $y$ eine zweite Lösung des inhomogenen Systems. Für $w=y-y_{b}$ gilt dann:
  237. \[
  238. w' = y' - y_{b}' = Ay + b - (Ay_{b} + b) = A(y-y_{0}) = Aw.
  239. \]
  240. Also bereits $w \in H$.
  241. \end{enumerate}
  242. \end{proof}
  243. \begin{bem}
  244. \begin{enumerate}[(1)]
  245. \item Die Lösung $y_{b}(t) = \phi(t) \left( \int_{t_{0}}^{t} \phi^{-1}(s)b(s) \d{s} + y_{0} \right)$ entspricht genau der Lösung
  246. \[
  247. y(t) = \exp\left( \int_{t_{0}}^{t} a(s) \d{s} \right) \left(y_{0} + \int_{t_{0}}^{t} \exp\left( -\int_{t_{0}}^{t} a(s) \d{s} \right)b(t) \d{s} \right)
  248. \]
  249. der skalaren linearen AWA $y'(t) = a(t)y(t) + b(t)$ ($t \geq t_{0}$) (Variation der Konstanten).
  250. \item Für lineare DGL mit konstanten Koeffizienten
  251. \[
  252. y'(t) = Ay(t), \ \ \ \ \ A \in \R^{n\times n}
  253. \]
  254. gibt es eine Lösungstheorie, die auf algebraischen Argumente zurückgreift.
  255. \end{enumerate}
  256. \end{bem}
  257. \section{Randwertaufgaben}
  258. \begin{bem}
  259. Wir betrachten nun sogenannte Randwertaufgaben/Randwertprobleme der Form: $f\colon I \times \R^{n} \to \R^{n}$, $r \colon \R^{n} \times \R^{n} \to \R^{n}$
  260. \begin{salign*}
  261. & y'(t) = f(t,y(t)), && t \in I = [a,b] \\
  262. & r(y(a),y(b)) = 0
  263. \end{salign*}
  264. Gesucht ist eine stetig differenzierbare Lösung $y \colon I \to \R^{n}$ die beide Bedingungne erfüllt. Die zweite Bedingung lässt sich verallgemeinern zu einer Mehrpunkt RWA:
  265. \[
  266. r\left( y(t_{1}),...,y(t_{k}) \right) = 0.
  267. \]
  268. \end{bem}
  269. \begin{bsp}
  270. Wann existieren solche Lösungen? Wir betrachten folgendes Beispiel:
  271. \[
  272. y'' + y = 0
  273. \]
  274. für $t \in [0,\pi]$. Dies ist äquivalent zu folgenden System:
  275. \begin{salign*}
  276. y_{1} = y, y_{2} = y', && \begin{cases}
  277. y_{1}' = y_{2} \\
  278. y_{2}' = -y_{1}
  279. \end{cases}.
  280. \end{salign*}
  281. Dieses Problem hat die allgemeine Lösung
  282. \[
  283. y(t) = c_{1}\sin(t) + c_{2}\cos(t).
  284. \]
  285. \begin{enumerate}[1)]
  286. \item Für $y(0) = y(\pi)$, $y'(0)=y'(\pi)$. $r = \begin{pmatrix}
  287. y_{1}(0)-y_{1}(\pi) \\ y_{2}(0)-y_{2}(\pi)
  288. \end{pmatrix} = 0$ ist die Lösung des RWP $y(t) \equiv 0$, $t \in [0,\pi]$ eindeutig.
  289. \item Für $y(0) = 0$, $y(\pi) = 0$, $r = \begin{pmatrix}
  290. y_{1}(0) \\ y_{1}(\pi)
  291. \end{pmatrix} = 0$ hat das RWP unendlich viele Lösungen $y(t) = c_{1}\sin(t)$ ($t \in [0,t]$).
  292. \item Für $y(0) = 0$, $y(\pi) = 1$, $r = \begin{pmatrix}
  293. y_{1}(0) \\ y_{1}(\pi) -1
  294. \end{pmatrix} = 0$ hat das RWP keine Lösung.
  295. \end{enumerate}
  296. \end{bsp}
  297. \begin{definition}[Allgemeine inhomogene lineare RWA]
  298. Seien $B_{a}, B_{b} \in \R^{n\times n}$, $g \in \R^{n}$ sowie $A \colon I \to \R^{n\times n}$, $f \colon I \to \R^{n}$ stetig. Dann ist eine allgemeine inhomogene lineare RWA der Form:
  299. \begin{salign*}
  300. & y'(t) = A(t)y(t) + f(t), && t\in I \\
  301. & B_{a}y(a) + B_{b}y(b) = g.
  302. \end{salign*}
  303. \end{definition}
  304. \begin{bem}
  305. Lösung des inhomogenen DLG-System ist der Form:
  306. \[
  307. y(t,s) = \varphi^{0}(t) + \sum_{i=1}^{n} s_{i}\varphi^{i}(t) = \varphi^{0}(t) + \phi(t)s.
  308. \]
  309. Hier löst $\varphi^{0}$ die AWA:
  310. \[
  311. (\varphi^{0})'(t) = A(t)\varphi^{0}(t) + f(t), \ \ \ \ t \geq a, \ \varphi^{0}(a) = 0.
  312. \]
  313. $\varphi^{i}$ ($i \in \{1,...,n\}$) lösen die AWA:
  314. \[
  315. (\varphi^{i})'(t) = A(t)\varphi^{i}(t), \ \ \ \ t \geq a, \ \varphi^{i}(a) = e^{i}.
  316. \]
  317. $\varphi^{0}, \varphi^{i}$ ($i \in \{1,...,n\}$) sind eindeutige Lösungen, außerdem:
  318. \[
  319. \phi(t) = \left[\varphi^{1}(t),...,\varphi^{n}(t) \right].
  320. \]
  321. Offenbar löst $y(t,s)$ die DGL:
  322. \begin{salign*}
  323. y'(t,s) = (\varphi^{0})'(t) + \sum_{i=1}^{n} s_{i}(\varphi^{i})'(t) = A(t)\underbrace{\left(\varphi^{0}(t) + \sum_{i=1}^{n} s_{i}\varphi^{i}(t) \right)}_{y(t,s)} + f(t), \ \ \ t \geq t_{0}.
  324. \end{salign*}
  325. Wie muss $s \in \R^{n}$ gewählt werden? Ziel: $s \in \R^{n}$ so zu bestimmen, sodass gilt:
  326. \[
  327. B_{a}y(a,s) + B_{b}y(b,s) = g.
  328. \]
  329. Dies lässt sich umformen zu:
  330. \[
  331. B_{a}(\varphi^{0}(a) + \phi(a)s) + B_{b}(\varphi^{0}(b) + \phi(b)s) = g.
  332. \]
  333. Also:
  334. \[
  335. \left( B_{a} + B_{b}\phi(b) \right)s = g - B_{b}\varphi^{0}(b).
  336. \]
  337. \end{bem}
  338. \begin{satz}[Existenzsatz für lineare RWA]
  339. Die lineare RWA besitzt eine eindeutige Lösung $y(t)$ für beliebige $f(t)$ und $g$ genau dann wenn: $B_{a} + B_{b}\phi(b) \in \R^{n\times n}$ regulär ist, bzw. die assoziierte RWA nur die triviale Lösung $y \equiv 0$ hat.
  340. \end{satz}
  341. \begin{proof}
  342. \glqq $\Leftarrow$\grqq: Ist $B_{a} + B_{b}\phi(b) \in \R^{n\times n}$ regulär, so ist das System
  343. \[
  344. \left( B_{a} + B_{b}\phi(b) \right)s = g - B_{b}\varphi^{0}(b)
  345. \]
  346. eindeutig lösbar für $s \in \R^{n}$ und somit löst $y(t,s)$ die RWA. \\
  347. \glqq $\Rightarrow$ \grqq: Die Lösung der RWA kann man darstellen als
  348. \[
  349. y(t) = \varphi^{0}(t) + \phi(t)s, \ \ \ s \in \R^{n}.
  350. \]
  351. weil die Funktionen $\{ \varphi^{1},...,\varphi^{n}\}$ eine Basis des Lösungsraum des assoziierten homogenen DGL bilden. \\
  352. Für homogene RWA gilt $g - B_{b}\varphi^{0}(b) = 0$ und die Gleichung für $s$ lautet
  353. \[
  354. \left( B_{a} +B_{b}\phi(b)\right)s = 0-
  355. \]
  356. Daraus folgen alle Behauptungen.
  357. \end{proof}
  358. \begin{bem}
  359. Die Lösung einer linearen RWA ist im Kern die Lösung eines LGS.
  360. \end{bem}
  361. \begin{bem}
  362. Nun betrachten wir die nichtlineare RWA
  363. \[
  364. y' = f(t,y), \ \ \ t \in [a,b], \ \ \ \ \ r(y(a),y(b)) = 0.
  365. \]
  366. Frage: falls die nichtlineare RWA eine Lösung $y(t)$ besitzt, ist diese lokal eindeutig? \\
  367. Also existiert eine Umgebung $U_{R}(y) = \{ v \in C[a,b] \ | \ \norm{y-v}_{\infty} < R\}$, sodass es keine andere Lösung $\tilde{y} \neq y$ existiert? \\
  368. Wir führen folgende Notationen ein:
  369. \begin{salign*}
  370. f_{x}'(t,x) &= \left( \frac{\partial f_{i}(t,x)}{\partial x_{j}} \right)_{i,j=1}^{n} \\
  371. r_{x}'(t,x) &= \left( \frac{\partial r_{i}(x,y)}{\partial x_{j}} \right)_{i,j=1}^{n} \\
  372. r_{y}'(t,x) &= \left( \frac{\partial r_{i}(x,y)}{\partial y_{j}} \right)_{i,j=1}^{n}
  373. \end{salign*}
  374. für die Jacobi-Matrizen von $f(t,\cdot)$, $r(\cdot,\cdot)$ ein.
  375. \end{bem}
  376. \begin{satz}[Lokale Eindeutigkeit]
  377. Eine Lösung $y$ von nichtlinearen RWA ist lokal eindeutig genau dann wenn: \\
  378. die lineare RWA
  379. \begin{salign*}
  380. & v'(t) = f_{x}'(t,y(t))v(t), \ \ \ \ \ \ t \in I, \\
  381. & r_{x}'(y(a),y(b))v(a) + r_{y}'(y(a),y(b))v(b) = 0.
  382. \end{salign*}
  383. nur die triviale Lösung $v \equiv 0$ besitzt.
  384. \end{satz}
  385. \begin{proof}
  386. Siehe Skript von Rolf Rannacher Seite 128.
  387. \end{proof}
  388. \end{document}