Für Vorlesungen, bitte die Webseite verwenden. https://flavigny.de/lecture
Вы не можете выбрать более 25 тем Темы должны начинаться с буквы или цифры, могут содержать дефисы(-) и должны содержать не более 35 символов.

215 строки
9.7KB

  1. \documentclass[uebung]{../../../lecture}
  2. \title{Einführung in die Numerik: Übungsblatt 8}
  3. \author{Leon Burgard, Christian Merten}
  4. \begin{document}
  5. \punkte
  6. \begin{aufgabe}
  7. Sei $A \in \R^{n \times n}$ symmetrisch und positiv definit. Betrachte
  8. \[
  9. F\colon \R^{n} \to \R, \quad F(x) = \frac{1}{2} (Ax,x)_2 - (b,x)_2
  10. .\]
  11. \begin{enumerate}[1.]
  12. \item Beh.: $\nabla F(x) = Ax - b$.
  13. \begin{proof}
  14. Es ist
  15. \begin{salign*}
  16. F(x) &= \frac{1}{2} \sum_{i,j=1}^{n} a_{ij}x_j x_i - \sum_{i=1}^{n} b_i x_i
  17. \intertext{Damit folgt}
  18. \frac{\partial F}{\partial x_i} &= \frac{1}{2} \left(2 \sum_{j=1, i\neq j}^{n} a_{ij}x_j
  19. + 2 a_{ii} x_i \right) - b_i \\
  20. &= \sum_{j=1}^{n} a_{ij} x_j - b_i \\
  21. &= (Ax)_i - b_i
  22. \intertext{Also folgt}
  23. \nabla F(x) &= Ax - b
  24. .\end{salign*}
  25. \end{proof}
  26. \item Beh.: $x^{*}$ löst $Ax = b$ g.d. wenn $x^{*}$ das eindeutige Minimum von $F$ ist.
  27. \begin{proof}
  28. ,,$\implies$``: Sei $x^{*}$ Lösung von $Ax = b$. Dann ist
  29. $\nabla F(x^{*}) = Ax^{*} -b = b - b = 0$. Außerdem gilt da $A$ symmetrisch
  30. \[
  31. H_f(x) = \left( \frac{\partial^2F}{\partial x_i \partial x_j} \right)_{i,j=1}^{n} = A^{T} = A
  32. .\] Da $A$ positiv definit, ist $x^{*}$ Minimum von $F$. Da $A$ symmetrisch
  33. und positiv definit, ist $A$ regulär, also hat $\nabla F(x)$ keine weiteren Nullstellen.
  34. $x^{*}$ ist also eindeutiges Minimum.
  35. ,,$\impliedby$``: Sei $x^{*}$ Minimum von $F$. Dann gilt $\nabla F(x^{*}) = 0$, also
  36. $Ax^{*} - b = 0$, d.h. $Ax^{*} = b$.
  37. \end{proof}
  38. \item Seien $x, p \in \R^{n}$ mit $p \neq 0$. Beh.: $g(\alpha) = F(x + \alpha p)$ nimmt
  39. bei
  40. \[
  41. \alpha = \frac{(p, b-Ax)_2}{(p,Ap)_2}
  42. \] sein Minimum an.
  43. \begin{proof}
  44. Es ist
  45. \[
  46. g'(\alpha) = (\nabla F(x + \alpha p), p)_2 = (Ax, p)_2 + \alpha (Ap, p)_2 - (b,p)_2
  47. .\] Eingesetzt ergibt sich
  48. \begin{salign*}
  49. g'\left( \frac{(p, b-Ax)_2}{(p,Ap)_2} \right) &=
  50. (Ax,p)_2 + (p,b-Ax)_2 - (b,p)_2 \\
  51. &= (Ax - b, p)_2 + (b - Ax, p)_2 \\
  52. &= (0,p)_2 \\
  53. &= 0
  54. .\end{salign*}
  55. Weiter gilt da $A$ positiv definit und $p \neq 0$:
  56. \[
  57. g''(\alpha) = (Ap, p)_2 > 0
  58. .\] Also ist $\alpha$ Minimum von $g$.
  59. \end{proof}
  60. \end{enumerate}
  61. \end{aufgabe}
  62. \begin{aufgabe}
  63. Sei $\R \ni a \neq 0$ und
  64. \[
  65. f(x) = x^2 - a
  66. .\]
  67. \begin{enumerate}[1.]
  68. \item
  69. \begin{enumerate}[(a)]
  70. \item $g_R'(x) = 1 - \frac{2x}{a} \implies 0 = 1 - \frac{2x}{a} \implies x = \frac{a}{2}$,
  71. $g_R''(x) = - \frac{2}{a} < 0$. Also ist $x = \frac{a}{2}$ Maximum und
  72. einziges Extremum von $g_R$,
  73. inbes. auf $[0, a]$. Weiter ist $g\left( \frac{a}{2} \right) = \frac{a}{4} + 1$.
  74. Wegen $g(0) = 1 = g(a)$ folgt $g([0,a]) = [1, 1 + \frac{a}{4}]$.
  75. \item Für $a > $, $\sigma = \frac{1}{a}$ und $0 < x,y < a$ gilt
  76. \begin{salign*}
  77. |g(x) - g(y)| &= | x - \frac{x^2}{a} + 1 - (y - \frac{y^2}{a} + 1)| \\
  78. &= |x-y + \frac{1}{a}(y^2 - x^2)| \\
  79. &= |x-y - \frac{1}{a}(x-y)(y+x)| \\
  80. &= |x-y| |1 - \underbrace{\frac{1}{a}(y+x)}_{< 2a}| \\
  81. &< |x-y| |-1| \\
  82. &= |x-y|
  83. .\end{salign*}
  84. \item Aus (b) folgt
  85. \[
  86. q \coloneqq |1 - \frac{1}{a} (\underbrace{x^{k+1} + x^{k}}_{\to 2\sqrt{a}}) |
  87. \xrightarrow{x^{k} \to \sqrt{a}} 1 - \frac{2 \sqrt{a} }{a}
  88. .\]
  89. \end{enumerate}
  90. \item Sei nun
  91. \[
  92. g_N(x) = x - \frac{x^2 - a}{2x}
  93. .\]
  94. Sei $z \in \R$ beliebig. Dann ex. mit Taylor ein $\eta_x$ zwischen $x$ und $z$ und
  95. ein $\eta_y$ zwischen $y$ und $z$, s.d.
  96. \begin{salign*}
  97. g_N(x) &= g_N'(z)(x - z) + \underbrace{g_N''(\eta_x)(x - z)^2}_{\text{Restglied}} \\
  98. g_N(y) &= g_N'(z)(y - z) + \underbrace{g_N''(\eta_y)(y - z)^2}_{\text{Restglied}} \\
  99. \intertext{Damit folgt}
  100. g_N(y) - g_N(y) &= g_N'(z)(y-y) + g_N''(\eta_y)(y - z)^2 + g_N''(\eta_y)(y - z)^2
  101. .\end{salign*}
  102. Es gilt weiter
  103. \begin{align*}
  104. g_N'(x) &= 1 - \frac{4x^2 - 2x^2 + 2a}{4x^2} = 1 - \frac{x^2 + a}{2x^2} = \frac{1}{2} - \frac{a}{2x^2} \\
  105. g_N''(x) &= \frac{a}{x^{3}}
  106. .\end{align*}
  107. Mit $z = \frac{x+y}{2}$ folgt
  108. \begin{salign*}
  109. |g(x) - g(y)| &= \left| \left( \frac{1}{2} - \frac{2a}{(x+y)^2} \right) (x-y) + \frac{a(x-y)^2}{4} \left( \frac{1}{\eta_x^{3}} + \frac{1}{\eta_{y}^{3}} \right) \right| \\
  110. &= |x - y| \left| \frac{1}{2} - \frac{2a}{(x+y)^2} + \frac{a|x-y|}{4} \left( \frac{1}{\eta_{x}^{3}} + \frac{1}{\eta_y^{3}} \right) \right|
  111. .\end{salign*}
  112. Z.z.: $\exists \epsilon > 0$, s.d. für $|x - \sqrt{a}|, |y - \sqrt{a}| < \epsilon$, $\left| \frac{1}{2} - \frac{2a}{(x+y)^2} + \frac{a|x-y|}{4} \left( \frac{1}{\eta_{x}^{3}} + \frac{1}{\eta_y^{3}} \right) \right| < 1$ gilt.
  113. Für $x \to \sqrt{a} $ und $y \to \sqrt{a}$ folgt $\eta_x \to \sqrt{a} $ und $\eta_y \to \sqrt{a} $.
  114. Damit folgt
  115. \begin{salign*}
  116. \left| \frac{1}{2} - \frac{2a}{\underbrace{(x+y)^2}_{\to 4 \sqrt{a} }} + \frac{a\overbrace{|x-y|}^{\to 0}}{4}
  117. \underbrace{\left( \frac{1}{\eta_{x}^{3}} + \frac{1}{\eta_y^{3}} \right)}_{\to \frac{1}{2 \sqrt{a}^{3}}} \right| \longrightarrow 0
  118. .\end{salign*}
  119. Also für $\epsilon$ klein genug, folgt $|g(x) - g(y)| < |x-y|$ für
  120. $|x - \sqrt{a}|, |y - \sqrt{a}| < \epsilon$.
  121. \item Es gilt für $0 < x^{k} \neq \sqrt{a}$:
  122. \[
  123. x^{k+1} = g_N(x^{k}) = x^{k} - \frac{(x^{k})^2 - a}{2x^{k}}
  124. .\]
  125. Es gilt damit
  126. \begin{alignat*}{3}
  127. &&0 &< (\underbrace{x^{k})^{2} - a}_{\neq 0})^2
  128. = (x^{k})^{4} - 2(x^{k})^2 a + a^2 \\
  129. &\implies& 4 (x^{k})^2 a &< (x^{k})^{4} + 2(x^{k})^2a + a^2 \\
  130. &\implies& 2 x^{k} \sqrt{a} &< (x^{k})^2 + a
  131. = 2 (x^{k})^2 - (x^{k})^2 + a\\
  132. &\implies& \sqrt{a} &< x^{k} - \frac{(x^{k})^2 - a}{2x^{k}}
  133. = x^{k+1} \qquad (*)
  134. .\end{alignat*}
  135. Für $x^{k} > \sqrt{a} $ gilt zudem
  136. \begin{align*}
  137. x^{k+1} &= x^{k} - \underbrace{\frac{(x^{k})^2 - a}{2 x^{k}}}_{> 0} \\
  138. &< x^{k}
  139. .\end{align*}
  140. Damit folgt für $x^{k} > \sqrt{a} $ konvergiert $x^{k+1}$ monoton gegen $\sqrt{a} $. Falls
  141. $x^{k} < \sqrt{a} $, dann ist wegen ($*$) $x^{k+1} > \sqrt{a} $. Dann tritt wieder der erste
  142. Fall ein und es liegt ebenfalls Konvergenz vor.
  143. \end{enumerate}
  144. \end{aufgabe}
  145. \begin{aufgabe}
  146. Sei $f\colon \R^{n} \to \R^{n}$. Betrachte
  147. \[
  148. F(x) = \Vert f(x) \Vert_2^2
  149. \] und
  150. \[
  151. H(\alpha) = \Vert f(x^{k}) + \alpha J_f(x^{k})p^{k}\Vert_2^2
  152. .\] Es gilt
  153. \begin{align*}
  154. H'(\alpha) &= 2 \left[ f(x^{k}) + \alpha J_f(x^{k})p^{k} \right]^{T} J_f(x^{k})p^{k} \\
  155. &= 2 \left[ (fx^{k}, J_f(x^{k})p^{k})_2 + \alpha (J_f(x^{k}) p^{k}, J_f(x^{k}) p^{k})_2 \right]
  156. \intertext{$\alpha_{opt}$ eingesetzt ergibt}
  157. H'(\alpha_{opt}) &= 2 \left[ (f(x^{k}, J_f(x^{k})p^{k})_2 - (f(x^{k}), J_f(x^{k}) p^{k})_2 \right] \\
  158. &= 0
  159. \intertext{Weiter ist wegen $p^{k} \neq 0$}
  160. H''(\alpha) &= (J_f(x^{k})p^{k}, J_f(x^{k})p^{k})_2 \\
  161. &> 0
  162. .\end{align*}
  163. Also hat $H$ bei $\alpha_{opt}$ ein Minimum.
  164. Iterationen:
  165. \begin{enumerate}[1.]
  166. \item Relaxation:
  167. \[
  168. x^{k+1} = x^{k} + \alpha_{opt} f(x^{k})
  169. .\]
  170. \item Gradientenverfahren: Es gilt
  171. \[
  172. \frac{\partial F}{\partial x_j} = \sum_{i=1}^{n} 2 f_i(x) \frac{\partial f_i}{\partial x_j}
  173. = 2 \left( f(x), (J_f(x))_{j-\text{te Spalte}} \right)_2
  174. \implies \nabla F = 2 J_f(x^{k}) f(x^{k})
  175. .\] Damit folgt
  176. \[
  177. x^{k+1} = x^{k} - 2 \alpha_{opt} J_f(x^{k}) f(x^{k})
  178. .\]
  179. \item Newton-Verfahren:
  180. \[
  181. x^{k+1} = x^{k} + \alpha_{opt} J_f^{-1}(x^{k}) f(x^{k})
  182. .\]
  183. \end{enumerate}
  184. \end{aufgabe}
  185. \newpage
  186. \begin{aufgabe}
  187. Siehe \textit{prog\_nonlinear\_solvers\_methods.cc} und \textit{prog\_nonlinear\_solvers\_fractal.cc}.
  188. Nullstellen mit Newtonverfahren sie Programmcode.
  189. Gewählte Parameter für Relaxationsverfahren:
  190. Startpunkt $(2,1)^{T}$, $\sigma = 0.35$.
  191. Damit konvergiert das Verfahren in $49$ Iterationsschritten mit einer Abweichung von
  192. $\Vert f(x_i) \Vert_2 < 10^{-15}$.
  193. \begin{figure}[h!]
  194. \includegraphics[width=.5\textwidth]{raster_changed.pdf}
  195. \includegraphics[width=.5\textwidth]{4-root-polynomial.pdf}
  196. \caption{Links: Verändertes Raster, Rechts: Polynom $x^{4} - 3x^{3} + 5x + 3$}
  197. \end{figure}
  198. \end{aufgabe}
  199. \end{document}