Für Vorlesungen, bitte die Webseite verwenden. https://flavigny.de/lecture
Nevar pievienot vairāk kā 25 tēmas Tēmai ir jāsākas ar burtu vai ciparu, tā var saturēt domu zīmes ('-') un var būt līdz 35 simboliem gara.

288 rindas
14KB

  1. \documentclass[uebung]{../../../lecture}
  2. \usepackage[]{array}
  3. \usepackage[]{enumerate}
  4. \title{Lineare Algebra I: Übungsblatt 6}
  5. \author{Christian Merten, Mert Biyikli}
  6. \begin{document}
  7. \begin{tabular}{|c|m{1cm}|m{1cm}|m{1cm}|m{1cm}|m{1cm}|@{}m{0cm}@{}}
  8. \hline
  9. Aufgabe & \centering A1 & \centering A2 & \centering A3 & \centering A4 & \centering $\sum$ & \\[5mm] \hline
  10. Punkte & & & & & & \\[5mm] \hline
  11. \end{tabular}
  12. \begin{aufgabe}
  13. \begin{enumerate}[(a)]
  14. \item Beh.: Der UVR $V = \{(x_1, x_2) \in \Q^{2} \mid x_1-x_2 = 0\} $ hat die Basis $\{(1,1)\} $.
  15. \begin{proof}
  16. $\{(1,1)\} $ ist offensichtlich linear unabhängig. Außerdem: Sei $v \in V$ beliebig, dann
  17. ex. ein $p \in \Q$, s.d. $v = (p, p)$. Damit: $v = p \cdot (1,1)$.
  18. \end{proof}
  19. \item Beh.: Der UVR $V = \{(x_1,x_2,\ldots,x_n) \in \Q^{n} \mid 2x_1 + x_2 = 0\} $ hat die Basis\\
  20. $(v_i)_{i\in I} = \{(1, -2, 0, \ldots, 0), (0, 0, 1, \ldots, 0), \ldots, (0, \ldots, 1)\} $ mit
  21. $I = \{1, 3, 4, \ldots, n\} $.
  22. \begin{proof}
  23. Sei $v \in V$ beliebig, dann ex. $(a_1, a_3, \ldots, a_n) \in Q^{n-1}$ mit
  24. $v = (a_1, -2a_1, a_3, \ldots, a_n)$. Dann gilt:
  25. \begin{align*}
  26. v &= a_1 \cdot (1, -2, 0, \ldots, 0) + \sum_{i=3}^{n} a_i \cdot (0, \ldots, 0, 1, 0, \ldots, 0) \\
  27. &= a_1 \cdot v_1 + \sum_{i=3}^{n} a_i \cdot v_i
  28. .\end{align*}
  29. $\implies (v_i)_{i\in I}$ Erzeugendensystem
  30. Sei $i_0 \in I$ beliebig. Falls $i_0 = 1$.
  31. Dann ist $(1, -2, 0, \ldots, 0) \not\in \text{Lin}(v_i)_{i \in I \setminus \{ i_0 \}}$.
  32. Falls $ 3 \le i_0 \le n$: $(0, \ldots, 0, \underbrace{1}_{ i_0-\text{te Stelle}}, 0, \ldots, 0) \not\in \text{Lin}(v_i)_{i \in I \setminus \{i_0\} }$.
  33. $\implies (v_i)_{i\in I}$ minimal und damit Basis.
  34. \end{proof}
  35. \item Beh.: Der UVR ker $\partial$ hat die Basis $(b_i)_{i \in I}$ mit $I = \{0, \ldots, \hat{i}\} $.
  36. mit $\hat{i} = 0$ für $\text{char }K = 0$ und
  37. $\hat{i} = \left\lfloor \frac{n+1}{\text{char }K}\right\rfloor $ für $\text{char } K > 0$
  38. mit
  39. \[
  40. b_i(k) = \begin{cases}
  41. 1 & \text{char }K \cdot i = k \\
  42. 0 & \text{sonst}
  43. \end{cases}
  44. .\]
  45. \begin{proof}
  46. Zunächst: $b_i$ ist wohldefiniert, da $\text{char }K \cdot i$ eindeutig $\forall i \in I$.
  47. Es gilt außerdem $\forall i \in I\colon i \cdot \text{char }K \le n+1$, da
  48. für $\text{char }K = 0 \implies \hat{i} = i = 0 \le n+1$ und für
  49. $\text{char }K > 0 \implies i \le i_0 \le \frac{n+1}{\text{char }K}
  50. \implies i \cdot \text{char }K \le n+1$.
  51. Zz.: $(b_i)_{i \in I}$ ist Erzeugendensystem. Sei $f \in \text{ker }\partial$ beliebig, dann
  52. wähle $\alpha_i = f(i \cdot \text{char }K) \quad \forall i \in I$. Da $I$ endlich, ist
  53. $(\alpha_i)_{i\in I} \in K^{(I)}$. Sei nun $k \in \{0, \ldots, n+1\} $ beliebig:
  54. Falls $\text{char }K \nmid k$: $\forall i \in I\colon b_i(k) = 0 = f(k)$.
  55. Falls $\text{char }K \mid k$: $\exists! j \in I\colon \text{char }K \cdot j = k$.
  56. \[
  57. \sum_{i \in I} \alpha_i b_i = \alpha_j = f(j \cdot \text{char }K) = f(k)
  58. .\]
  59. Zz.: $(b_i)_{i \in I}$ ist minimal.
  60. Sei $i_0 \in I$ beliebig. Wähle
  61. $f \in \text{ker }\partial$ mit $f(i_0 \cdot \text{char }K) = 1$, dann gilt:
  62. \begin{align*}
  63. &\forall i \in I \setminus \{i_0\}\colon b_i(i_0 \cdot \text{char }K) = 0 \\
  64. \implies & f \not\in \text{Lin}\left( (b_i)_{i\in I \setminus \{i_0\} } \right) \\
  65. \implies & (b_i)_{i\in I} \text{ minimal}
  66. .\end{align*}
  67. \end{proof}
  68. \end{enumerate}
  69. \end{aufgabe}
  70. \begin{aufgabe}
  71. \begin{enumerate}[(a)]
  72. \item Beh.: $\varphi$ ist linear.
  73. Zunächst: $\varphi$ ist wohldefiniert, da jedem $v_1$ eindeutig die Äquivalenzklasse von
  74. $v_1 = v_1 + 0 \in (V_1 + V_2)$ zugeordnet wird.
  75. Seien $v_1, v_2 \in V_1$ und $a \in K$ beliebig.
  76. \begin{proof} Homomorphismus
  77. \[
  78. \varphi(v_1 + v_2) = (v_1 + v_2) + V_2 = [v_1 + v_2] = [v_1] + [v_2]
  79. = (v_1 + V_2) + (v_2 + V_2)
  80. = \varphi(v_1) + \varphi(v_2)
  81. .\] Linearität
  82. \[
  83. \varphi(a v_1) = (a v_1) + V_2 = [a v_1] = a \cdot [v_1] = a \cdot \varphi(v_1)
  84. .\]
  85. \end{proof}
  86. \item Beh.: $\varphi$ ist surjektiv.
  87. \begin{proof}
  88. Sei $v \in (V_1 + V_2)$ beliebig. Dann ist $[v] = v + V_2$ und es ex. $v_1 \in V_1$
  89. und $v_2 \in V_2$ mit $v = v_1 + v_2$.
  90. Zu zeigen: $\varphi(v_1) = [v_1] = [v]$.
  91. \[
  92. v - v_1 = v_1 + v_2 - v_1 = v_2 \in V_2 \implies v_1 \sim v_2
  93. .\]
  94. \end{proof}
  95. \item Beh.: ker $\varphi= V_1 \cap V_2$
  96. \begin{proof}
  97. Das neutrale Element von $(V_1 + V_2) / V_2))$ ist $V_2$. Sei $v \in V$ beliebig.
  98. \begin{align*}
  99. &v \in V_1 \cap V_2 \\
  100. \iff &v \in V_1 \land v \in V_2 \\
  101. \iff &v \in V_1 \land [v] = V_2 \\
  102. \iff& \varphi(v) = V_2 \\
  103. \iff& v \in \text{ker } \varphi
  104. .\end{align*}
  105. \end{proof}
  106. \item Beh.: $V_1 / (V_1 \cap V_2) \stackrel{\sim }{=} (V_1 + V_2) / V_2$
  107. \begin{proof}
  108. Aus (c) folgt $V_1 \cap V_2 = \text{ker } \varphi$ und wegen $\varphi$ surjektiv ist
  109. $\text{im }\varphi = (V_1 + V_2) / V_2$. Mit Homomorphiesatz folgt:
  110. \begin{align*}
  111. V_1 / (V_1 \cap V_2) \stackrel{\sim }{=} (V_1 + V_2) / V_2
  112. .\end{align*}
  113. \end{proof}
  114. \end{enumerate}
  115. \end{aufgabe}
  116. \begin{aufgabe}
  117. \begin{enumerate}[(a)]
  118. \item Beh.: $U + W = V$
  119. \begin{proof}
  120. Wegen $(v_i)_{i\in I}$ Basis folgt
  121. \begin{align*}
  122. V &= \text{Lin}\left( (v_i)_{i\in I} \right) \\
  123. &= \left\{ \sum_{i \in I} \alpha_i v_i \mid (\alpha_i)_{i\in I} \in K^{(I)} \right\} \\
  124. &= \left\{ \sum_{j \in J} \alpha_j v_j + \sum_{i \in I \setminus J} \beta_i v_i \mid (\alpha_j)_{j \in J} \in K^{(J)}, (\beta_i)_{i\in I \setminus J} \in K^{(I \setminus J)}\right\} \\
  125. &= \left\{ \sum_{j \in J} \alpha_i v_i \mid (\alpha_j)_{j \in J} \in K^{(J)} \right\}
  126. + \left\{ \sum_{i \in I \setminus J} \beta_i v_i \mid (\beta_i)_{i\in I \setminus J} \in K^{(I \setminus J)} \right\} \\
  127. &= \text{Lin}( (v_j)_{i \in J}) + \text{Lin}((v_i)_{i \in I \setminus J}) \\
  128. &= U + W
  129. .\end{align*}
  130. \end{proof}
  131. \item Beh.: $U \cap W = \{0\} $
  132. \begin{proof}
  133. Zunächst: $0 = \sum_{i \in I \setminus J} 0 \cdot v_i = \sum_{j \in J} 0\cdot v_j \implies$
  134. $0 \in U \cap W$
  135. Sei $v \in U \cap W$ beliebig. Dann ex. ein $(\alpha_i)_{i\in I \setminus J} \in
  136. K^{(I \setminus J)}$ und ein $(\beta_j)_{j\in J} \in K^{(J)}$, s.d.
  137. \[
  138. v = \sum_{i \in I \setminus J} \alpha_i v_i = \sum_{j \in J} \beta_j v_j
  139. .\] Angenommen $v \neq 0$. Damit $\exists i \in I \setminus J\colon \alpha_i \neq 0$ und
  140. $\exists j \in J\colon \beta_j \neq 0$. Wegen $(v_i)_{i\in I}$ Basis folgt
  141. $(v_i)_{i \in I \setminus J} \cap (v_j)_{j\in J} = \emptyset$, also
  142. $(\alpha_i)_{i \in I \setminus J} \neq (\beta_j)_{j\in J}$. Das ist ein Widerspruch zur
  143. Eindeutigkeit der Darstellung durch Basisvektoren.
  144. \end{proof}
  145. \item Beh.: $(v_i + U)_{i \in I \setminus J}$ ist eine Basis von $V / U$.
  146. \begin{proof} Zu zeigen: $(v_i + U)_{i \in I \setminus J}$ ist linear unabhängig und
  147. Erzeugendensystem.
  148. \begin{enumerate}[(i)]
  149. \item Neutrales Element von $V / U$ ist $U$. Sei
  150. $(\alpha_i)_{i\in I \setminus J} \in K^{(I \setminus J)}$ mit
  151. \[
  152. \sum_{i \in I \setminus J} [\alpha_i v_i] = U
  153. .\]$\implies (\alpha_i v_i)_{i \in I \setminus J} \subset U$.
  154. Wegen $(\alpha_i v_i)_{i \in I \setminus J} \subset W$ und $V \cap W = \{0\}$, aber
  155. $0 \not\in (v_i)_{i \in I}$\\ $\implies \alpha_i = 0$ $\forall i \in I \setminus J$.
  156. \item Sei $v \in V$ beliebig. Zu zeigen:
  157. $\exists (\alpha_i)_{i \in I \setminus J} \in K^{(I \setminus J)}$:
  158. $[v] = \sum_{i \in I \setminus J} [\alpha_i v_i]$
  159. Falls $v \in U$: $[v] = U$: Für $\alpha_i = 0$ $\forall i \in I \setminus J$ folgt:
  160. \[
  161. \sum_{i \in I \setminus J} [0 \cdot v_i] = [0] = U = [v]
  162. .\]
  163. Falls $v \in W$: Dann ex. ein $(\alpha_i)_{i \in I \setminus J} \in K^{I \setminus J}$
  164. , s.d.
  165. \[
  166. v = \sum_{i \in I \setminus J} \alpha_i v_i
  167. .\]
  168. Dann gilt:
  169. \[
  170. \sum_{i \in I \setminus J} [\alpha_i v_i]
  171. = \left[ \sum_{i \in I \setminus J} \alpha_i v_i \right]
  172. = [ v ]
  173. .\]
  174. \end{enumerate}
  175. \end{proof}
  176. \end{enumerate}
  177. \end{aufgabe}
  178. \begin{aufgabe}
  179. \begin{enumerate}[(a)]
  180. \item Beh.: Für jedes $i \in I$ existiert genau ein $v^{*}_i \in V^{*}$ derart, dass
  181. \[
  182. v^{*}_{i}(v_j) = \begin{cases}
  183. 1 & \text{falls } i = j \\
  184. 0 & \text{falls } i \neq j
  185. \end{cases}
  186. .\]
  187. \begin{proof}
  188. Sei $i \in I$ beliebig. Für die Basisvektoren $(v_i)_{i\in I}$ ist $v^{*}_i$ eindeutig
  189. definiert.
  190. Für $v \in V$ ex. ein $(\alpha_i)_{i \in I} \in K^{(I)}$, s.d.
  191. \[
  192. v = \sum_{i \in I} \alpha_i v_i
  193. .\]
  194. Aufgrund der Linearität von $v^{*}_i$ ist $v^{*}_i(v)$ eindeutig definiert durch:
  195. \[
  196. v^{*}_i(v) = v^{*}_i\left(\sum_{j \in I} \alpha_j v_j\right)
  197. = \sum_{j \in I} v^{*}_i(\alpha_j v_j)
  198. = \sum_{j \in I} \alpha_j v^{*}_i(v_j)
  199. .\] Damit ist $v^{*}_i$ wohldefiniert und damit eindeutig bestimmt.
  200. \end{proof}
  201. \item Beh.: Die Familie $(v^{*}_i)_{i \in I}$ ist linear unabhängig.
  202. \begin{proof}
  203. Sei $(\alpha_i)_{i\in I} \in K^{(I)}$ mit $\sum_{i \in I} \alpha_i v^{*}_i = 0$.
  204. Angenommen: $\exists i_0 \in I \colon \alpha_{i_0} \neq 0$. Das heißt:
  205. \begin{align*}
  206. &\alpha_{i_0} \cdot v^{*}_{i_0} + \sum_{i \in I \setminus \{ i_0 \} } \alpha_i v^{*}_{i} = 0 \\
  207. \implies & \alpha_{i_0} \cdot v^{*}_{i_0} = - \sum_{i \in I \setminus \{ i_0 \} } \alpha_i v^{*}_{i} \\
  208. \implies & \alpha_{i_0} \cdot v^{*}_{i_0}(v_{i_0}) = \alpha_{i_0} = - \sum_{i \in I \setminus \{ i_0 \} } \alpha_i v^{*}_{i}(v_{i_0})
  209. .\end{align*}
  210. Wegen $\forall i \in I \setminus \{i_0\} \colon v_i^{*}(v_{i_0}) = 0$, folgt
  211. \[
  212. \alpha_{i_0} = - \sum_{i \in I \setminus \{ i_0 \} } \alpha_i \cdot 0
  213. = 0
  214. .\] Widerspruch zur Annahme $\alpha_{i_0} \neq 0$. $\implies (v^{*}_i)_{i\in I}$ linear unabhängig
  215. \end{proof}
  216. \item Beh.: Ist $I$ nicht endlich, so ist $(v^{*}_{i})_{i \in I}$ keine Basis von $V^{*}$.
  217. \begin{proof}
  218. $I$ ist nicht endlich.
  219. Zu zeigen: $(v^{*}_i)_{i\in I}$ ist nicht Erzeugendensystem von $V^{*}$.
  220. Sei $f^{*} \in V$ mit
  221. \[
  222. v = \sum_{i \in I} \beta_i v_i \mapsto \sum_{i \in I} \beta_i
  223. .\]
  224. Wegen der Eindeutigkeit der Darstellung durch die Basis $(v_i)_{i \in I}$ ist diese
  225. Abbildung wohldefiniert.
  226. Zu zeigen.: $f^{*}$ ist linear. Seien $v, w \in V$ und $k \in K$ beliebig. Wegen
  227. $(v_i)_{i \in I}$ Basis, \\ex. $(a_i)_{i \in I}, (b_i)_{i\in I} \in K^{(I)}$, s.d.
  228. $v = \sum_{i \in I} a_i v_i$ und $w = \sum_{i \in I} b_i v_i$.
  229. \begin{align*}
  230. f^{*}(k v + w) &= f^{*}\left( \sum_{i \in I} (k (a_i v_i) + (b_i v_i)) \right) \\
  231. &= f^{*}\left( \sum_{i \in I} (k a_i + b_i) v_i \right) \\
  232. &= \sum_{i \in I} (k a_i + b_i)
  233. = k \sum_{i \in I} a_i + \sum_{i \in I} b_i
  234. = k \cdot f^{*}\left(\sum_{i \in I} a_i v_i\right) + f^{*}\left( \sum_{i \in I} b_i v_i\right) \\
  235. &= k \cdot f^{*}(v) + f^{*}(w)
  236. .\end{align*}
  237. $\implies f^{*}$ linear und damit $f^{*}\in V^{*}$.\\
  238. Nun gilt insbesondere für $v_i \in (v_i)_{i \in I}$
  239. \[
  240. f^{*}(v_i) = f^{*}(1 \cdot v_i) = 1
  241. .\]
  242. Angenommen $(v^{*}_i)_{i \in I}$ ist Erzeugendensystem.
  243. Dann ex. $(\alpha_i)_{i\in I} \in K^{(I)}$, s.d.
  244. \[
  245. f^{*} = \sum_{i \in I} \alpha_i v^{*}_i
  246. .\]
  247. Sei $i \in I$ nun beliebig. Dann gilt
  248. \[
  249. f^{*}(v_i) = \sum_{j \in I} \alpha_j v^{*}_j(v_i) = \alpha_i = 1
  250. .\] Daraus folgt, dass $\forall i \in I\colon \alpha_i = 1$. Widerspruch zur Annahme, dass
  251. $(\alpha_i)_{i \in I}$ endlich ist.
  252. \end{proof}
  253. \end{enumerate}
  254. \end{aufgabe}
  255. \end{document}