Für Vorlesungen, bitte die Webseite verwenden. https://flavigny.de/lecture
You can not select more than 25 topics Topics must start with a letter or number, can include dashes ('-') and can be up to 35 characters long.

318 line
15KB

  1. \documentclass[uebung]{../../../lecture}
  2. \title{Analysis II: Übungsblatt 8}
  3. \author{Leon Burgard, Christian Merten}
  4. \begin{document}
  5. \punkte
  6. \begin{aufgabe}[]
  7. \begin{enumerate}[(a)]
  8. \item Beh.: Für $x = (x_1, \ldots, x_n)^{T} \in \R^{n}$, $n \ge 1$, $\nu \in \N_0$ gilt
  9. \[
  10. (x_1 + \ldots + x_n)^{\nu} = \nu! \sum_{|\alpha|=\nu} \frac{x^{\alpha}}{\alpha!}
  11. .\]
  12. \begin{proof}
  13. Induktion über $n$. I.A.: $n = 1$ trivial.
  14. Sei $n \in \N$ beliebig und Beh. gezeigt für $n-1$. Dann gilt für $x \in \R^{n}$ und
  15. $\nu \in \N_0$ mit $\tilde{x} = (x_2, \ldots, x_n)^{T} \in \R^{n-1}$:
  16. \begin{salign*}
  17. (x_1 + x_2 \ldots + x_n)^{\nu} &= (x_1 + (x_2 + \ldots + x_n))^{\nu} \\
  18. &\stackrel{\text{Bin. Formel}}{=}
  19. \sum_{k=0}^{\nu} \binom{\nu}{k} x_1^{k} (x_2 + \ldots + x_n)^{\nu - k} \\
  20. &\stackrel{\text{I.V.}}{=} \sum_{k=0}^{\nu} x_1^{k}
  21. (\nu - k)! \sum_{|\alpha|=\nu-k} \frac{\tilde{x}^{\alpha}}{\alpha!} \\
  22. &= \sum_{k=0}^{\nu} \frac{\nu!}{(\nu-k)!} (\nu-k)! \sum_{|\alpha| = \nu-k}
  23. \frac{\tilde{x}^{\alpha}x_1^{k}}{\alpha! k!} \\
  24. &= \nu! \sum_{k=0}^{\nu} \sum_{|\alpha|=\nu-k} \frac{\tilde{x}^{\alpha} x_1^{k}}{\alpha! k!} \\
  25. &= \nu! \sum_{|\alpha|=\nu} \frac{x^{\alpha}}{\alpha!}
  26. .\end{salign*}
  27. \end{proof}
  28. \item Beh.: Es ist mit $h = (h_1, h_2, h_3)^{T} \in \R^{3}$:
  29. \[
  30. T_{2}^{f}(\hat{x} + h) = -e\left(1 -h_1 - h_2 -h_3 + \frac{1}{2} h_2^2 + h_1 h_2 + h_1h_3\right)
  31. .\]
  32. \begin{proof}
  33. Mit $\hat{x} = (-1, -1, 0)^{T}$ folgt
  34. der Gradient von $f$ bei $\hat{x}$ direkt
  35. \begin{align*}
  36. \nabla f(x) = \begin{pmatrix} e^{-x_2} - x_3e^{-x_1} \\ -x_1e^{-x_2} \\ e^{-x_1} \end{pmatrix} \implies \nabla f(\hat{x}) = \begin{pmatrix} e \\ e \\ e \end{pmatrix}
  37. .\end{align*}
  38. Die Hessematrix von $f$ ist gegeben als
  39. \begin{align*}
  40. H_f(x) = \begin{pmatrix}
  41. x_3 e^{-x_1} & -e^{-x_2} & -e^{-x_1} \\
  42. -e^{-x_2} & x_1 e^{-x_2} & 0 \\
  43. -e^{-x_1} & 0 & 0
  44. \end{pmatrix}
  45. \implies
  46. H_f(\hat{x}) = \begin{pmatrix} 0 & -e & -e \\
  47. -e & -e & 0 \\
  48. -e & 0 & 0
  49. \end{pmatrix}
  50. .\end{align*}
  51. Damit folgt direkt
  52. \begin{salign*}
  53. T_2^{f}(\hat{x} + h) &= f(\hat{x}) + (\nabla f(\hat{x}), h)_2 + \frac{1}{2} (H_f(\hat{x})h, h)_2 \\
  54. &= -e + eh_1 + eh_2 + eh_3 - \frac{1}{2} eh_2^2 - eh_1h_2 - eh_1h_3 \\
  55. &= -e \left(1 -h_1 - h_2-h_3 + \frac{1}{2}h_2^2 + h_1h_2 + h_1 h_3\right)
  56. .\end{salign*}
  57. \end{proof}
  58. \end{enumerate}
  59. \end{aufgabe}
  60. \begin{aufgabe}[]
  61. Beh.: $f\colon \R^2 \to \R$, $f(x,y) = (4x^2 + y^2) \exp(-x^2 - 4y^2)$ hat zwei strikte lokale Maxima
  62. bei $P_1 = (1, 0)^{T}$ und $P_2 = (-1, 0)^{T}$ und ein striktes lokales Minimum bei $P_3 = (0,0)^{T}$.
  63. \begin{proof}
  64. Der Gradient ergibt sich als
  65. \begin{align*}
  66. \nabla f(x,y) = \begin{pmatrix} 8x - 8x^{3} - 2y^2x \\ 2y - 32x^2y - 8y^{3} \end{pmatrix}
  67. \exp(-x^2 - 4y^2)
  68. .\end{align*}
  69. Daraus folgen die notwendigen Bedingungen
  70. \begin{align}
  71. 8x - 8x^{3} - 2y^2x &= 0 \\
  72. 2y - 32x^2y - 8y^{3} &= 0
  73. .\end{align}
  74. Aus (1) folgt
  75. \[
  76. 8x - 8x^{3} - 2y^2x = x(8 -8x^2 - 2y^2) = 0 \implies x = 0 \lor x^2 = 1 - \frac{1}{4}y^2
  77. .\] Für $x = 0$ folgt aus (2):
  78. \begin{align*}
  79. 2y - 8y^{3} \implies y (2 - 8y^2) \implies y = 0 \lor 2 = 8y^2 \implies y = 0 \lor y = \pm \frac{1}{2}
  80. .\end{align*}
  81. Damit folgen $P_3 = (0,0)^{T}$, $P_4 = \left( 0, \frac{1}{2} \right)^{T} $ und $P_5 = \left( 0, -\frac{1}{2} \right)^{T} $.
  82. Für $x = 1 - \frac{1}{4}y^2$ folgt aus (2):
  83. \begin{align*}
  84. 2y - 32\left( 1 - \frac{1}{4}y^2 \right) y - 8y^{3} = 0 \implies y - 16y = 0 \implies y = 0
  85. .\end{align*}
  86. Damit folgt für $x$ mit $x = 1 - \frac{1}{4} y^2$: $x = \pm 1$. Also $P_1 = (1, 0)^{T}$ und
  87. $P_2 = (-1, 0)^{T}$.
  88. Die Hessematrix von $f$ folgt direkt als
  89. \begin{align*}
  90. H_f(x) = \exp(-x^2 - 4y^2)
  91. \begin{pmatrix}
  92. 16 x^{4} + 4y^2x^2 - 40x^2 - 2y^2+8 & -68xy + 64x^{3}y + 16xy^{3} \\
  93. -68xy + 64 x^{3}y + 16xy^{3} & 2 - 32x^2 - 40y^2 + 256 x^2y^2 + 64y^{4}
  94. \end{pmatrix}
  95. .\end{align*}
  96. Dann folgt durch Ablesen der Eigenwerte
  97. \begin{align*}
  98. H_f(P_1) &= H_f(1,0) = \frac{1}{e}\begin{pmatrix} -16 & 0\\ 0 & -30 \end{pmatrix} \quad
  99. \text{negativ definit} \implies P_1 \text{ striktes lokales Min.} \\
  100. H_f(P_2) &= H_f(-1,0) = \frac{1}{e}\begin{pmatrix} -16 & 0\\ 0 & -30 \end{pmatrix} \quad
  101. \text{negativ definit} \implies P_2 \text{ striktes lokales Min.} \\
  102. H_f(P_3) &= H_f(0,0) = \begin{pmatrix} 8 & 0 \\ 0 & 2 \end{pmatrix} \quad
  103. \text{positiv definit} \implies P_3 \text{ striktes lokales Max.} \\
  104. H_f(P_4) &= H_f\left( 0, \frac{1}{2} \right) = \frac{1}{e}\begin{pmatrix} 7 \frac{1}{2} & 0 \\ 0 & -4 \end{pmatrix} \quad
  105. \text{indefinit} \implies P_4 \text{ kein lokales Extremum} \\
  106. H_f(P_5) &= H_f\left( 0, - \frac{1}{2} \right) = \frac{1}{e}\begin{pmatrix} 7 \frac{1}{2} & 0 \\ 0 & -4 \end{pmatrix} \quad
  107. \text{indefinit} \implies P_5 \text{ kein lokales Extremum}
  108. .\end{align*}
  109. Das zeigt die Behauptung.
  110. \end{proof}
  111. \end{aufgabe}
  112. \begin{aufgabe}[]
  113. Beh.: Das Gleichungssystem
  114. \begin{align*}
  115. y_1 + \sin(y_1 y_2) &= y_1x_1 + 1 + \frac{\pi}{2} \\
  116. \cos(y_1) &= x_2 + y_2
  117. .\end{align*}
  118. ist in einer Umgebung von $(x_1^{0}, x_2^{0}, y_1^{0}, y_2^{0})^{T} = (0, -1, \frac{\pi}{2}, 1)^{T} \in \R^{4}$ durch differenzierbare Funktionen $g_i \colon \R^2 \to \R$ mit
  119. \begin{align*}
  120. y_1 &= g_1(x_1, x_2) \\
  121. y_2 &= g_2(x_1, x_2) \\
  122. \end{align*}
  123. eindeutig aufgelöst werden kann.
  124. \begin{proof}
  125. Das Gleichungssystem ist darstellbar als
  126. \begin{align*}
  127. \begin{cases}
  128. y_1 + \sin(y_1 y_2) &= y_1x_1 + 1 + \frac{\pi}{2} \\
  129. \cos(y_1) &= x_2 + y_2
  130. \end{cases}
  131. \implies
  132. \begin{cases}
  133. 0 = y_1 + \sin(y_1 y_2) - y_1 x_1 - 1 - \frac{\pi}{2} \\
  134. 0 = \cos(y_1) - x_2 - y_2
  135. \end{cases}
  136. .\end{align*}
  137. Mit $x = (x_1, x_2)^{T}$ und $y = (y_1, y_2)^{T}$ definiere
  138. \[
  139. F(x,y) \coloneqq \begin{pmatrix}
  140. y_1 + \sin(y_1 y_2) - y_1 x_1 - 1 - \frac{\pi}{2} \\
  141. \cos(y_1) - x_2 - y_2
  142. \end{pmatrix}
  143. .\]
  144. Damit folgt
  145. \[
  146. D_yF(x,y) = \begin{pmatrix} 1 + y_2 \cos(y_1 y_2) -x_1 & y_1 \cos(y_1 y_2) \\
  147. - \sin(y_1) & -1 \end{pmatrix} \quad
  148. D_xF(x,y) = \begin{pmatrix} -y_1 & 0 \\ 0 & -1 \end{pmatrix}
  149. .\] und
  150. \[
  151. D_yF(x^{0}, y^{0}) = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ -1 & -1 \end{pmatrix}
  152. \quad
  153. D_xF(x^{0}, y^{0}) = \begin{pmatrix} - \frac{\pi}{2} & 0 \\ 0 & -1 \end{pmatrix}
  154. .\] Es ist
  155. \[
  156. \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ -1 & -1 \end{pmatrix}
  157. \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ -1 & -1 \end{pmatrix}
  158. =
  159. \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}
  160. .\] Also $D_yF(x^{0}, y^{0})^{-1} = D_yF(x^{0}, y^{0})$. Weiter ist
  161. $F(x,y)$ stetig partiell differenzierbar, da alle partiellen Ableitungen stetig sind.
  162. Außerdem gilt $F(x^{0}, y^{0}) = 0$.
  163. Damit folgt mit dem SIF: Es ex. diff'bare Funktion $g\colon \R^2 \to \R^2$, für
  164. die in einer Umgebung von $(x^{0}, y^{0})$ gilt:
  165. \[
  166. F(x, g(x)) = 0 \implies y = g(x)
  167. ,\] also das Gleichungssystem eindeutig auflöst.
  168. Die Komponentenfunktionen $g_1$ und $g_2$ von $g$ zeigen die Behauptung.
  169. \end{proof}
  170. Beh.: $J_g(0, -1) = \begin{pmatrix} \frac{\pi}{2} & 0 \\ -\frac{\pi}{2} & -1 \end{pmatrix} $.
  171. \begin{proof}
  172. Es ist mit dem SIF:
  173. \begin{align*}
  174. J_g(0, -1) = J_g(x^{0}) = D_xg(x^{0}) &= - (D_yF(x^{0}, y^{0}))^{-1} D_xF(x^{0}, y^{0}) \\
  175. &= - \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ -1 & -1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} - \frac{\pi}{2} & 0 \\ 0 & -1 \end{pmatrix} \\
  176. &= \begin{pmatrix} \frac{\pi}{2} & 0 \\ - \frac{\pi}{2} & -1 \end{pmatrix}
  177. .\end{align*}
  178. \end{proof}
  179. \end{aufgabe}
  180. \begin{aufgabe}
  181. Beh.: Die Gleichung
  182. \[
  183. \ln(3 \epsilon + x) = \epsilon^2 x
  184. .\] ist in einer Umgebung von $(\epsilon_0, x_0)^{T} = (0,1)^{T}$ eindeutig nach $x$ durch eine
  185. Abbildung $x = g(\epsilon)$ auflösbar.
  186. \begin{proof}
  187. Definiere
  188. \[
  189. F(\epsilon, x) = \epsilon^2x - \ln(3 \epsilon + x)
  190. .\] Es gilt $F(\epsilon_0, x_0) = F(0,1) = -\ln(1) = 0$. Außerdem ist
  191. \begin{align*}
  192. D_xF(\epsilon, x) &= \frac{\partial F}{\partial x} = \epsilon^2 - \frac{1}{3 \epsilon + x} \\
  193. D_xF(\epsilon_0, x_0) &= -1 \implies (D_xF(\epsilon_0, x_0))^{-1} = -1
  194. .\end{align*}
  195. Damit ex. nach dem SIF eine eindeutige Funktion $g$, die die gegebene Gleichung nach $x$ auflöst.
  196. \end{proof}
  197. Beh.: Das Taylor-Polynom 2. Ordnung von $g$ im Punkt $\epsilon_0 = 0$ ist gegeben als
  198. \[
  199. T_2^{g}(\epsilon_0 + h) = 1 - 3h + 16h^2
  200. .\]
  201. \begin{proof}
  202. Es ist für $F$ aus der ersten Behauptung
  203. \begin{align*}
  204. \nabla F(\epsilon, x) =
  205. \begin{pmatrix}
  206. 2 \epsilon x - \frac{3}{3 \epsilon + x} \\
  207. \epsilon^2 - \frac{1}{3 \epsilon + x}
  208. \end{pmatrix}
  209. \quad
  210. H_F(\epsilon, x) =
  211. \begin{pmatrix}
  212. 2 x + \frac{9}{(3 \epsilon + x)^2} &
  213. 2 \epsilon - \frac{3}{(3 \epsilon +x)^2} \\
  214. 2 \epsilon - \frac{3}{(3 \epsilon +x)^2} &
  215. \frac{1}{(3\epsilon + x)^2}
  216. \end{pmatrix}
  217. .\end{align*}
  218. Ausgewertet an $(\epsilon_0, x_0) = (0, 1)$ folgt
  219. \begin{align*}
  220. \nabla F(\epsilon_0, x_0) =
  221. \begin{pmatrix}
  222. -3 \\ -1
  223. \end{pmatrix}
  224. \quad
  225. H_F(\epsilon_0, x_0) =
  226. \begin{pmatrix}
  227. 11 & -3 \\
  228. -3 & 1
  229. \end{pmatrix}
  230. .\end{align*}
  231. Durch implizites Differenzieren folgt
  232. \[
  233. g'(\epsilon_0) = - \left( \frac{\partial F}{\partial x}(\epsilon_0, x_0) \right)^{-1}
  234. \frac{\partial F}{\partial \epsilon}(\epsilon_0, x_0) = - (-1) \cdot (-3) = -3
  235. .\] Es gilt mit $F(\epsilon, g(\epsilon)) = 0$ und $x = g(\epsilon)$:
  236. \[
  237. 0 = \frac{\d F}{\d x}(\epsilon, g(\epsilon)) = \left( \frac{\partial F}{\partial \epsilon} + \frac{\partial F}{\partial x} \cdot \frac{\partial F}{\partial \epsilon} \right)
  238. .\] Angewendet auf $\frac{\d F(\epsilon, g(\epsilon)}{\d x} = 0$ ergibt
  239. \begin{align*}
  240. 0 &= \frac{\d}{\d x} \left( \frac{\partial F}{\partial \epsilon} + \frac{\partial F}{\partial x} f' \right) \\
  241. 0 &= \frac{\partial^2}{\partial \epsilon^2} + \frac{\partial^2F}{\partial x \partial \epsilon}
  242. g'
  243. + \left( \frac{\partial^2 F}{\partial \epsilon \partial x} + \frac{\partial^2 F}{\partial x^2}f' \right) f' + \frac{\partial F}{ \partial x} f''
  244. .\end{align*}
  245. Damit folgt
  246. \begin{align*}
  247. g''(\epsilon_0) &= - \left( \frac{\partial F}{\partial x}(\epsilon_0, x_0) \right)^{-1}
  248. \left( \frac{\partial^2 F}{\partial x^2} + 2 \frac{\partial^2 F}{\partial y \partial x}g'
  249. + \frac{\partial^2 F}{\partial x^2} f'^2\right)\Big|_{(\epsilon,x) = (\epsilon_0, x_0)} \\
  250. &= - (-1) (11 + 2 (-3) (-3) + 1 \cdot 9) \\
  251. &= 32
  252. .\end{align*}
  253. Es ist $F(\epsilon_0, x_0) = 0 \implies x_0 = g(\epsilon_0) \implies g(\epsilon_0) = 1$. Damit folgt
  254. \[
  255. T_2^{g}(\epsilon_0 + h) = 1 - 3h + \frac{1}{2} \cdot 32 h^2 = 1 - 3h + 16h^2
  256. .\]
  257. \end{proof}
  258. \end{aufgabe}
  259. \begin{aufgabe}
  260. Sei $f\colon \R^{3} \to \R$ stetig diff'bar und in einem Punkt $x^{0} = (x_1^{0}, x_2^{0}, x_3^{0})^{T} \in \R^{3}$ gelte
  261. \[
  262. \prod_{i=1}^{3} \frac{\partial f}{\partial x_i}(x^{0}) \neq 0
  263. .\] Weiter seien $g_i\colon \R^2 \to \R$ eine lokale Auflösung der Gleichung
  264. \[
  265. f(x_1, x_2, x_3) = f(x^{0})
  266. \] nach $x_i$, $i = 1,2,3$.
  267. Beh.: Es gilt
  268. \[
  269. \frac{\partial g_1}{\partial x_2}(x_2^{0}, x_3^{0}) \cdot
  270. \frac{\partial g_2}{\partial x_3}(x_1^{0}, x_3^{0}) \cdot
  271. \frac{\partial g_3}{\partial x_1}(x_1^{0}, x_2^{0}) = -1
  272. .\]
  273. \begin{proof}
  274. Es gilt $\frac{\partial f}{\partial x_1}, \frac{\partial f}{\partial x_2}, \frac{\partial f}{\partial x_3} \neq 0$. Definiere
  275. \[
  276. F(x_1, x_2, x_3) \coloneqq f(x_1, x_2, x_3) - f(x^{0})
  277. .\] $F$ stetig diff'bar, da $f$ stetig diff'bar und $D_xF(x) = D_xf(x)$. Es gilt außerdem
  278. \[
  279. f(x_1, x_2, x_3) = f(x^{0}) \iff F(x_1, x_2, x_3) = 0
  280. .\] Also sind $g_i$ auch Auflösungen von $F$ nach $x_i$. Für diese gilt nach SIF:
  281. \[
  282. D_{x_1 x_2} g_3(x_1^{0}, x_2^{0}) = - (D_{x_3}F(x_0))^{-1} D_{x_1, x_2}F(x^{0})
  283. .\] analog für $g_1$ und $g_2$. Damit folgt
  284. \begin{align*}
  285. \frac{\partial g_1}{\partial x_2}(x_2^{0}, x_3^{0}) &= - \left( \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_1} \right)^{-1}
  286. \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_2} \\
  287. \frac{\partial g_2}{\partial x_3}(x_1^{0}, x_3^{0}) &= - \left( \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_2} \right)^{-1}
  288. \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_3} \\
  289. \frac{\partial g_3}{\partial x_1} (x_1^{0}, x_2^{0}) &=
  290. - \left( \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_3} \right)^{-1} \frac{\partial f(x_0)}{\partial x_1}
  291. .\end{align*}
  292. Insgesamt folgt damit
  293. \begin{align*}
  294. &\frac{\partial g_1}{\partial x_2}(x_2^{0}, x_3^{0}) \cdot
  295. \frac{\partial g_2}{\partial x_3}(x_1^{0}, x_3^{0}) \cdot
  296. \frac{\partial g_3}{\partial x_1} (x_1^{0}, x_2^{0}) \\ =& -
  297. \left( \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_1} \right)^{-1} \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_2}
  298. \cdot \left( \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_2} \right)^{-1} \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_3}
  299. \cdot \left( \frac{\partial f(x^{0})}{\partial x_3} \right)^{-1} \frac{\partial f(x_0)}{\partial x_1} \\
  300. =& -1
  301. .\end{align*}
  302. \end{proof}
  303. \end{aufgabe}
  304. \end{document}