|
|
|
@@ -0,0 +1,190 @@ |
|
|
|
\documentclass{../../../lecture} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{document} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{definition}[$a^{x}$] |
|
|
|
Für $a > 0$ wird die Funktion $\exp_{a}\colon \R \to \R$ mit |
|
|
|
$x \mapsto a^{x}$ definiert durch |
|
|
|
\[ |
|
|
|
\exp_{a}(x) := a^{x} := \exp(x \ln a) = e^{x \ln a} |
|
|
|
.\] |
|
|
|
\end{definition} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{lemma}[Eigenschaften von $a^{x}$] |
|
|
|
Sei $a > 0$ : |
|
|
|
\begin{enumerate} |
|
|
|
\item $\exp_a\colon \R \to \R$ ist stetig |
|
|
|
\item $\exp_a(x+y) = \exp_a(x) \cdot \exp_a(y) \quad \forall x,y \in \R$ |
|
|
|
\item $\exp_a(n) = a^{n} = \underbrace{a \cdot a \cdot a \cdot \ldots \cdot a}_{n-\text{mal}} \quad n \in \N$ |
|
|
|
\item $\exp_a(n) = a^{n} \quad n \in \Z$ |
|
|
|
\item $\exp_a\left( \frac{p}{q} \right) = \sqrt[q]{a^{p}} \quad \forall p \in \Z, q \in \N$ |
|
|
|
\item $a^{x}\cdot a^{y} = a^{x + y}$ |
|
|
|
\item $(a^{x})^{y} = a^{x\cdot y}$ |
|
|
|
\item $a^{x}b^{x} = (ab)^{x} \quad b > 0, x \in \R$ |
|
|
|
\item $\frac{1}{a^{x}} = a^{-x} \quad \forall x \in \R$ |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{lemma} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{proof} |
|
|
|
trivial. |
|
|
|
\end{proof} |
|
|
|
|
|
|
|
\subsection{Gleichmäßige Stetigkeit} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{definition}[gleichmäßige Stetigkeit] |
|
|
|
Eine Funktion $f\colon D \to \R$, $D \subset \R$ heißt |
|
|
|
gleichmäßig stetig auf $D$, falls gilt: |
|
|
|
\[ |
|
|
|
\forall \epsilon > 0 \exists \delta > 0 \text{ mit } |f(x) - f(y)| < \epsilon \quad \forall x, y \in D |
|
|
|
\text{ mit } |x-y| < \delta |
|
|
|
.\] |
|
|
|
\end{definition} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{bem} \begin{enumerate} |
|
|
|
\item Jede gleichmäßige stetige Funktion auf $D$ ist auch stetig |
|
|
|
\item Unterschied zwischen stetig und gleichmäßig stetig: |
|
|
|
\begin{itemize} |
|
|
|
\item stetig: $\delta$ hängt von $\epsilon$ und $x$ ab |
|
|
|
\item gleichmäßig stetig: $\delta$ hängt nur von $\epsilon$ ab |
|
|
|
\end{itemize} |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{bem} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{bsp} |
|
|
|
$f\colon ]0,1] \to \R$ mit $f(x) = \frac{1}{x}$ |
|
|
|
|
|
|
|
$f$ stetig, aber nicht gleichmäßig stetig. |
|
|
|
\end{bsp} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{proof} |
|
|
|
Wähle $\epsilon = 1$. Angenommen: $\exists \delta > 0$ mit |
|
|
|
$|f(x) - f(y)| < 1$ $\forall x, y \in ]0,1]$ |
|
|
|
mit $|x - y| < \delta$. |
|
|
|
|
|
|
|
$\exists n \in \N$ mit $\frac{1}{n} < \delta$. Für $x := \frac{1}{n}$ und |
|
|
|
$y := \frac{1}{2n}$ gilt $|x-y| = |\frac{1}{n} - \frac{1}{2n}| = |\frac{1}{2n}| < \delta$, aber |
|
|
|
$|f(x) - f(y)| = |n-2n| = n \ge 1$. Widerspruch |
|
|
|
\end{proof} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{satz} |
|
|
|
Auf kompakten Mengen (Intervallen) gilt: stetig $\iff$ gleichmäßig stetig |
|
|
|
|
|
|
|
Sei $f\colon D \to \R$ und $D \subset \R$ kompakt. Dann ist |
|
|
|
$f$ gleichmäßig stetig. |
|
|
|
\end{satz} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{proof} |
|
|
|
Ang. $f$ ist nicht gleichmäßig stetig. Dann $\exists \epsilon_0 > 0$ mit |
|
|
|
$\forall n \in \N$ $\exists x_n, y_n \in D$, s.d. $|x_n - y_n| < \frac{1}{n}$ und |
|
|
|
$|f(x_n) - f(y_n)| \ge \epsilon_0$. |
|
|
|
|
|
|
|
Folgenkompakt $\implies$ $\exists$ konvergente Teilfolge |
|
|
|
$(x_{n_k})_{k \in \N}$, $x_{n_k} \to p \in D$. |
|
|
|
|
|
|
|
$k \to \infty$. Dann konvergiert auch $(y_{n_k})_{k\in\N}$ gegen $p$, |
|
|
|
d.h. $y_{n_k} \to p, k \to \infty$ (weil $|x_{n_k} - y_{n_k}| < \frac{1}{n_k}$ \\ |
|
|
|
$\implies \epsilon_0 \le |f(x_{n_k} - f(y_{n_k})| \to |f(p) - f(p)| = 0$. |
|
|
|
Widerspruch |
|
|
|
\end{proof} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{definition}[Lipschitzstetigkeit] |
|
|
|
Eine Funktion $f\colon D \to \R$ heißt lipschitz stetig auf $D$, falls |
|
|
|
$\exists $ Konstante $L > 0$ (sog. Lipschitzkonstante), s.d. |
|
|
|
\[ |
|
|
|
|f(x) - f(y)| \le L |x - y| \quad \forall x, y \in D |
|
|
|
.\] |
|
|
|
\end{definition} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{bsp}[] |
|
|
|
für $x = 3$ nicht lipschitzstetig. |
|
|
|
\end{bsp} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{tikzpicture} |
|
|
|
\begin{axis} |
|
|
|
\addplot[samples=100, domain=0:6]{-abs(1/(5*(x - 3)))+6}; |
|
|
|
\end{axis} |
|
|
|
\end{tikzpicture} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{bem} |
|
|
|
Lipschitzstetige Funktionen sind gleichmäßig stetig (stärker |
|
|
|
als gleichmäßige Stetigkeit) |
|
|
|
\end{bem} |
|
|
|
|
|
|
|
\subsection{Trigonometrische Funktionen} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{satz} |
|
|
|
Für $x \in \R$ definiere $\cos(x) := \text{Re}(e^{-x})$ und |
|
|
|
$\sin(x) := \text{Im}(e^{ix})$. Dann gilt |
|
|
|
$\forall x \in \R$. |
|
|
|
\begin{enumerate} |
|
|
|
\item $e^{ix} = \cos(x) + i \sin(x)$ (Eulersche Formel) |
|
|
|
\item $\cos(x) = \frac{1}{2}\left( e^{ix} + e^{-ix} \right) $ \\ |
|
|
|
$\sin(x) = \frac{1}{2i}\left( e^{ix} - e^{-ix} \right) $ |
|
|
|
\item $\cos(-x) = \cos(x)$ \\ |
|
|
|
$\sin(-x) = - \sin(x)$ |
|
|
|
\item $\cos^2(x) + \sin^2(x) = 1$ |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{satz} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{proof} |
|
|
|
trivial. |
|
|
|
\end{proof} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{satz}[$\cos$ und $\sin$ sind stetig] |
|
|
|
Restgliedabschätzung von $\exp(x)$ gilt auch für komplexe $z \in \mathbb{C}$ |
|
|
|
\[ |
|
|
|
(|R_{n+1}(z)| \le 2 \frac{|z|^{N+1}}{(N+1)!} |
|
|
|
.\] Damit folgt für eine Nullfolge in $\mathbb{C}$ |
|
|
|
($z_n \to 0, n \to \infty, z_n \in \mathbb{C}$ ) \\ |
|
|
|
$\implies \exp(z_n) \to \exp(0) = 1, n \to \infty$ |
|
|
|
|
|
|
|
Mit Funktionalgleichung $\exp(x\cdot y) = \exp(x) + \exp(y)$ gilt |
|
|
|
für eine Folge $(z_n)_{n\in\N}, z_n \to a, n \to \infty$ in $\mathbb{C}$ |
|
|
|
$\implies \exp(z_n) \to \exp(a)$. |
|
|
|
($z_n - a \to 0, \exp(z_n - a) \to 1 \implies |
|
|
|
\lim_{n \to \infty} \exp(z_n) = \lim_{n \to \infty} |
|
|
|
\left(\exp(a) \cdot \exp(z_n - a) \right) = \exp(a)) $ |
|
|
|
|
|
|
|
Sei $a \in \R$ und $x_n \to a, x_n \in \R$. Dann |
|
|
|
$\exp(ix_n) \to \exp(ia)$ mit Re / Im |
|
|
|
($\text{Re}(z_n) \to \text{Re}(a)$, $\text{Im}(z_n) \to \text{Im}(a)$ |
|
|
|
, $z_n \to a$ in $\mathbb{C}$. |
|
|
|
|
|
|
|
$\implies \cos(x_n) \to \cos(a)$ und $\sin(x_n) \to \sin(a)$ \\ |
|
|
|
$\implies$ Stetigkeit |
|
|
|
\end{satz} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{satz}[Additionstheoreme] |
|
|
|
$\forall x, y \in \R$ gilt: |
|
|
|
\begin{enumerate} |
|
|
|
\item $\cos(x+y) = \cos x \cdot \cos y - \sin x \cdot \sin y$ \\ |
|
|
|
$\sin(x+y) = \sin x \cdot \cos y + \cos x \cdot \sin y$ |
|
|
|
\item $\sin x - \sin y = 2 \cos\left( \frac{x+y}{2} \right) |
|
|
|
\cdot \sin\left( \frac{x - y}{2} \right) $ \\ |
|
|
|
$\cos x - \cos y = - 2 \cdot \sin \left( \frac{x+y}{2} \right) \cdot |
|
|
|
\sin \left( \frac{x - \frac{y}{2}}{} \right)$ |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{satz} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{proof} |
|
|
|
\begin{enumerate} |
|
|
|
\item \begin{align*} |
|
|
|
\cos (x+y) + i \sin (x+y) &= e^{i(x+y)} = e^{ix} \cdot e^{iy} \\ |
|
|
|
&= (\cos x + i \sin x)(\cos y + i \sin y) \\ |
|
|
|
&= \underbrace{\cos x \cos y - \sin x \sin y}_{\text{Re}} + i \underbrace{(\sin x \cos y + \cos x \sin y)}_{\text{Im}} |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\item Setze $u := \frac{x+y}{2}, v := \frac{x - y}{2}$. |
|
|
|
|
|
|
|
$x = u + v, y = u-v$.\\ |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
\sin x - \sin y &= \sin (u+v) - \sin (u - v) \\ |
|
|
|
&= \sin u \cdot \cos v + \cos u \cdot \sin v |
|
|
|
- (\sin u \underbrace{\cos(-v)}_{= \cos v} |
|
|
|
+ \cos u \cdot \underbrace{\sin(-v)}_{- \sin v}) \\ |
|
|
|
&= 2 \cos u \sin v |
|
|
|
= 2 \cos \frac{x+y}{2} \cdot \sin \frac{x - y}{2} |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{proof} |
|
|
|
|
|
|
|
\end{document} |