|
|
|
@@ -0,0 +1,159 @@ |
|
|
|
\documentclass[uebung]{../../../lecture} |
|
|
|
|
|
|
|
\title{Theo II: Übungsblatt 5} |
|
|
|
\author{Christian Merten} |
|
|
|
|
|
|
|
\usepackage[]{bbm} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{document} |
|
|
|
|
|
|
|
\punkte |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{aufgabe}[] |
|
|
|
\begin{enumerate}[a)] |
|
|
|
\item Die potentielle Energie ist gegeben als $mgz$, mit $z = R \cos \vartheta$ folgt also |
|
|
|
$m g R \cos \vartheta$. Die kinetische Energie hat zwei Komponenten, einmal die Rotation |
|
|
|
um $\vartheta$, gegeben als $R^2 \dot{\vartheta}^2$ und die Rotation um die $z$-Achse, die |
|
|
|
abhängig ist vom Rotationsradius, also gegeben als $R^2 \omega^2 \sin^2 \vartheta$. |
|
|
|
\item Für den kanonisch konjugierten Impuls gilt |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
\frac{\partial L}{\partial \dot{\vartheta}} |
|
|
|
&= M R^2 \dot{\vartheta} =: p_{\vartheta} \\ |
|
|
|
\intertext{Damit folgt die Hamilton Funktion} |
|
|
|
H &= \frac{p_{\vartheta}^2}{mR^2} - L = \frac{p_{\vartheta}^2}{mR^2} |
|
|
|
- \frac{1}{2} mR^2 (\dot{\vartheta}^2 + \omega^2\sin^2\vartheta) + mg R \cos\vartheta |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\item Da ein Potential vorliegt, ist die Hamilton-Funktion nach VL gleich der Gesamtenergie. |
|
|
|
Sie sind wegen $\frac{\partial H}{\partial t} = 0$ beide zeitlich erhalten. |
|
|
|
\item Für die kanonischen Gleichungen folgt |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
\frac{\partial H}{\partial p_{\vartheta}} &= \frac{2 p_{\vartheta}}{mR^2} - \frac{p_{\vartheta}}{mR^2} |
|
|
|
= \frac{p_{\vartheta}}{mR^2} = \dot{\vartheta} \\ |
|
|
|
\frac{\partial H}{\partial \vartheta} &= mR^2 \omega^2 \sin\vartheta \cos \vartheta - mg R \sin\vartheta |
|
|
|
= mR\sin\vartheta(R\omega^2 \cos\vartheta - g) = - \dot{p}_{\vartheta} |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\item |
|
|
|
Für stationäre Lösungen gilt $\dot{\vartheta} = 0$, also $p_{\vartheta} = 0$, damit folgt |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
mR \sin\vartheta (R \omega^2 \cos \vartheta -g ) &= 0 |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
Als stationäre Lösungen folgen damit $\vartheta_1 = 0$ und $\vartheta_2 = \pi$, denn dann ist |
|
|
|
$\sin\vartheta = 0$. Für $\vartheta_3 = \frac{\pi}{2}$, folgt $- mRg = 0$, dies ist also |
|
|
|
nur möglich, falls Masse oder Radius 0 sind. |
|
|
|
|
|
|
|
Für $R \neq 0$, $m \neq 0$, $\sin\vartheta \neq 0$ und $\omega \neq 0$ folgt |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
\underbrace{\sin\vartheta}_{\neq 0}(R \omega^2 \cos\vartheta - g) &= 0 \\ |
|
|
|
\implies R \omega^2 \cos\vartheta - g &= 0 \\ |
|
|
|
\implies \vartheta &= \arccos \left( \frac{g}{R\omega^2} \right) |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
Wie zu erwarten ist $\vartheta \xrightarrow{\omega \to \infty} \frac{\pi}{2}$. |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{aufgabe} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{aufgabe} |
|
|
|
\begin{enumerate}[a)] |
|
|
|
\item Für Lagrange- und Hamiltonfunktion ist |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
L &= T - V = \frac{m}{2} \dot{q}^2 - \frac{m}{2} \omega^2 q^2 = \frac{m}{2} |
|
|
|
(\dot{q}^2 + \omega^2q^2) \\ |
|
|
|
H &= \dot{q}p - L = \frac{p^2}{m} - \frac{m}{2}\left( \frac{p^2}{m^2} - \omega^2 q^2 \right) |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\item Die kanonischen Gleichungen sind |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
\frac{\partial H}{\partial p} &= \frac{p}{m} = \dot{q} \\ |
|
|
|
\frac{\partial H}{\partial q} &= m \omega^2 q = - \dot{p} |
|
|
|
\intertext{In Matrixschreibweise folgt also} |
|
|
|
\dot{\vec{y}} &= \underbrace{\begin{pmatrix} 0 & \frac{1}{m} \\ -m\omega^2 & 0 \end{pmatrix}} |
|
|
|
_{=: A} |
|
|
|
\begin{pmatrix} q \\ p \end{pmatrix} |
|
|
|
\intertext{Als Lösung folgt} |
|
|
|
\vec{y} &= e^{At} \vec{y_0} \\ |
|
|
|
&= \sum_{k=0}^{\infty} \frac{(At)^{k}}{k!} \vec{y_0} |
|
|
|
\intertext{Mit $A^{2k} = (-1)^{k} \begin{pmatrix} \omega & 0 \\ 0 & \omega \end{pmatrix}^{2k}$ |
|
|
|
und $A^{2k+1} = A^{2k} \cdot A = (-1)^{k} \begin{pmatrix} 0 & \frac{1}{\omega m} \\ |
|
|
|
- m \omega & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \omega & 0 \\ 0 & \omega \end{pmatrix}^{2k+1}$ |
|
|
|
folgt} |
|
|
|
\vec{y} &= \left(\sum_{k=0}^{\infty} (-1)^{k} \frac{(\omega t \mathbbm{1}_2)^{2k}}{(2k)!} |
|
|
|
+ \begin{pmatrix} 0 & \frac{1}{\omega m} \\ - m \omega & 0 \end{pmatrix} |
|
|
|
\sum_{k=0}^{\infty} (-1)^{k} \frac{(\omega t \mathbbm{1}_2)^{2k+1}}{(2k+1)!} \right) |
|
|
|
\vec{y}_0 \\ |
|
|
|
&= \left( \cos(\omega t) + \begin{pmatrix} 0 & \frac{1}{\omega m} \\ -m\omega & 0 \end{pmatrix} |
|
|
|
\sin(\omega t) \right) \vec{y_0} |
|
|
|
\intertext{Damit folgt} |
|
|
|
q &= q_0 \cos(\omega t) + \frac{p_0}{\omega m} \sin(\omega t) \\ |
|
|
|
p &= p_0 \cos(\omega t) - m\omega q_0 \sin(\omega t) |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{aufgabe} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{aufgabe}[] |
|
|
|
\begin{enumerate}[a)] |
|
|
|
\item Ansatz: $q(r,t) = R(r) T(t)$. Damit folgt |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
&\frac{\partial^2 q}{\partial t^2} - v^2 \Delta_{(n)} q = 0 \\ |
|
|
|
\implies & R \frac{\d[2]T}{\d t^2} - v^2T \Delta_{(n)} R = 0 \\ |
|
|
|
\implies & \frac{1}{T} \frac{\d[2] T}{\d t^2} = \text{konst.} = |
|
|
|
\frac{v^2}{R} \Delta_{(n)} R =: -c |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
Damit folgt für $T$: |
|
|
|
\[ |
|
|
|
\frac{\d[2]T}{\d t^2} + cT = 0 |
|
|
|
.\] Für $n = 2$ gilt für $R$: |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
&\frac{1}{r} \frac{\partial}{\partial r}\left( r \frac{\partial R}{\partial r} \right) |
|
|
|
+ \frac{1}{r^2} \underbrace{\frac{\partial^2 R}{\partial \varphi^2}}_{= 0} |
|
|
|
+ \frac{c}{v^2} R = 0 \\ |
|
|
|
\implies &\frac{1}{r} \frac{\partial}{\partial r}\left( r \frac{\partial R}{\partial r} \right) |
|
|
|
+ \frac{c}{v^2}R = 0 |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
Für $n = 3$ folgt analog |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
\frac{1}{r^2} \frac{\partial}{\partial r}\left( r^2 \frac{\partial R}{\partial r} \right) |
|
|
|
+ \frac{c}{v^2}R = 0 |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
\item Sei $c > 0$. Ansatz: $R(r) = \frac{\tilde{R}(r)}{r}$. |
|
|
|
Aus der DGL für $R$ folgt |
|
|
|
\begin{align*} |
|
|
|
&\frac{1}{r^2} \frac{\partial}{\partial r} \left( r^2 \frac{\tilde{R} - r \frac{\partial \tilde R}{\partial r^2}}{r^2} \right) + \frac{c}{v^2} \frac{\tilde R }{r} = 0 \\ |
|
|
|
\implies &\frac{1}{r} \left( - \frac{\partial^2 \tilde R}{\partial r} |
|
|
|
+ \frac{c}{v^2} \tilde R \right) = 0 \\ |
|
|
|
\implies & - \frac{\partial^2 \tilde R}{\partial r^2} + \frac{c}{v^2} \tilde R = 0 \\ |
|
|
|
\implies & \tilde{R} = A\exp\left(\sqrt{\frac{c}{v^2}}r\right) + B\exp\left(-\sqrt{\frac{c}{v^2}}r\right) \\ |
|
|
|
\implies & R = \frac{A\exp\left(\sqrt{\frac{c}{v^2}}r\right) + B\exp\left(-\sqrt{\frac{c}{v^2}}r\right)}{r} |
|
|
|
.\end{align*} |
|
|
|
Damit folgt |
|
|
|
\[ |
|
|
|
q = T \cdot R = \frac{A_0}{r} \cos(\sqrt{c} t - \delta) |
|
|
|
\left( A\exp\left(\sqrt{\frac{c}{v^2}}r\right) + B\exp\left(-\sqrt{\frac{c}{v^2}}r\right)\right) |
|
|
|
.\] |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{aufgabe} |
|
|
|
|
|
|
|
\begin{aufgabe}[Verständnisfragen] |
|
|
|
\begin{enumerate}[a)] |
|
|
|
\item Die Hamilton-Funktion ist definiert als |
|
|
|
\[ |
|
|
|
H(q, p) = \dot{q}_i p_i - L |
|
|
|
.\] und ist, falls die Kräfte Potentialkräfte sind und nur |
|
|
|
zeitunabhängige Zwangsbedingungen vorliegen, gleich der Gesamtenergie des Systems. |
|
|
|
|
|
|
|
Die kanonischen Gleichungen sind DGL 1. Ordnung, die die Bewegung des Systems im Phasenraum |
|
|
|
beschreiben. |
|
|
|
\item Wenn von $N$-Massepunkten zu einem kontinuierlichen System übergegangen wird, |
|
|
|
geht die Lagrange-Funktion in ein räumliches Integral über eine Lagrange-Dichte über. |
|
|
|
\[ |
|
|
|
L \to L(q, \dot{q}) = \int_{0}^{l} \text{Lagrange-Dichte} \d x |
|
|
|
.\] Die Wirkung ist das Zeitintegral über eine Lagrangefunktion. |
|
|
|
\item Die d'Alembertsche Gleichung ist eine homogene partielle Differentialgleichung |
|
|
|
zweiter Ordnung. |
|
|
|
\[ |
|
|
|
\frac{\partial^2 q}{\partial t^2} - \sum_{i=1}^{N} v^2 \frac{\partial^2 q}{\partial x_i^2} = 0 |
|
|
|
.\] Allgemein ist die Lösung für zwei beliebige Funktionen $g$ und $h$ gegeben als |
|
|
|
\[ |
|
|
|
q(x, t) = g(x + vt) + h(x - vt) |
|
|
|
,\] also eine Überlagerung zweier Wellen, wobei $g$ rück- und $h$ vorläufig ist. |
|
|
|
\end{enumerate} |
|
|
|
\end{aufgabe} |
|
|
|
|
|
|
|
\end{document} |